Fiber Modem ile VDSL Modem Farkı
Hat tipine göre doğru cihaz seçimi ve yanlış modemin neden çalışmadığı.
"Fiber modem" ile "VDSL modem" dışarıdan aynı kutuya benziyor: bir iki anten, arkada birkaç giriş, önde ışıklar. Fark kutunun içinde değil, hattın ucunda. İki cihaz farklı fiziksel sinyali konuşuyor ve yanlış hatta takılan cihaz yavaş çalışmıyor — hiç çalışmıyor.
Hangi cihazı almanız gerektiğini satın alma rehberinde tablo hâlinde verdik. Bu yazı bir adım önceki soruyu cevaplıyor: elinizdeki hat ve elinizdeki kutu hangisi? Bunu üç fiziksel ipucundan anlamak mümkün.
Fark nerede: iki ayrı sinyal
VDSL, telefon hattının bakır telleri üzerinden yüksek frekanslı elektrik sinyali taşıyor. Modemin işi bu sinyali çözüp bilgisayarın anladığı veriye çevirmek. Mesafe arttıkça sinyal zayıflıyor; hızın sokaktaki dolaba uzaklığa bağlı olmasının sebebi bu (VDSL yazısında ayrıntılı).
Eve kadar fiber gelen hatta (FTTH) ise taşıyıcı ışık. Işığı elektriğe çeviren cihazın adı ONT. Kimi operatör ONT'yi ayrı bir kutu olarak verir, kimisi ONT ile router'ı tek gövdede birleştirip "fiber modem" diye adlandırır.
| VDSL modem | Fiber modem / ONT | |
|---|---|---|
| Hattın taşıdığı | Bakırda elektrik sinyali | Cam lifte ışık |
| Hat girişi | Küçük telefon girişi (DSL) | Optik giriş (PON) ya da Ethernet WAN |
| Mesafeden etkilenme | Belirgin | Ev içinde pratikte yok |
| Yanlış hatta takılırsa | Senkron kurulmaz | Işık ya da bağlantı gelmez |
Birinci ipucu: duvardaki priz
Hattın evinize nasıl girdiğine bakın:
- Normal telefon prizi ve modeme giden ince telefon kablosu: hat bakır. ADSL ya da VDSL'siniz; paket adında "fiber" geçse bile son bölüm bakır.
- Küçük, genellikle beyaz bir sonlandırma kutusu ve ondan çıkan ince, bükülmeye hassas bir kablo; ucunda tıklayarak oturan kare bir konnektör: eve fiber gelmiş, FTTH.
- Duvardan Ethernet kablosu çıkıyorsa: binanın girişine kadar fiber gelmiş, daireye kadar binanın kendi kablosu uzanıyor olabilir. Bu durumda hattın ucunda ONT değil, binanın dağıtım cihazı var.
Fiber kablonun ucuna bakarken içine doğrudan gözle bakmayın; açık bir hatta ışık taşıyor olabilir. Ayrıntı için FTTH, FTTB, FTTC farkı yazısına bakabilirsiniz.
İkinci ipucu: kutunun arkasındaki girişler
Modemin arkası ne konuştuğunu söylüyor. Giriş adları cihazdan cihaza değişse de kalıp aynı:
| Arkadaki giriş | Anlamı |
|---|---|
| DSL / LINE / ADSL | Telefon hattına takılır; cihaz bakır hat modemi |
| PON / GPON / OPTICAL | Fiber kablo doğrudan takılır; cihaz ONT içeriyor |
| WAN | Başka bir cihazdan (ONT) Ethernet ile beslenir |
| LAN 1-4 | Eve dağıtım için; hat buraya takılmaz |
Hem DSL hem WAN girişi olan kutular yaygın. Bunlar her iki hatta da kullanılabiliyor: bakır hatta DSL girişinden, fiber hatta ONT'nin arkasından WAN girişiyle. "Fiber uyumlu VDSL modem" denen cihazların çoğu bu.
Üçüncü ipucu: ışıkların davranışı
Yanlış kutu takılıysa ön paneldeki ışıklar bunu hemen gösteriyor. Işıkların genel anlamını ayrı yazdık; burada yalnızca bu duruma özgü kalıp:
- VDSL modem, hattı bakır değil: DSL ışığı sürekli yanıp söner, hiçbir zaman sabitlenmez.
- Fiber hatta ONT'siz router: WAN ışığı hiç yanmaz; takacağınız bir giriş zaten yoktur.
- ONT var ama hat tanınmıyor: ONT üzerindeki PON ışığı yanıp söner ya da LOS ışığı kırmızı yanar.
Son satır her zaman cihaz hatası değil; fiber kablo yerinden oynamış ya da hat operatör tarafında henüz açılmamış olabilir. Hat mı cihaz mı ayrımını değiştirme testiyle yapmak gerekiyor.
"Fiber paket aldım, VDSL modem geldi"
Bu sık görülen bir durum ve çoğu zaman hata değil. Paket adındaki "fiber", hattın bir bölümünün fiber olduğunu söylüyor; son bölüm bakırsa (FTTC ya da FTTB), evdeki cihaz VDSL konuşmak zorunda. Operatör size doğru cihazı göndermiş olur.
Bunun yanlış olduğu tek durum, adresinize gerçekten FTTH gelmiş olması. Duvarda fiber sonlandırma kutusu varken VDSL modem gönderildiyse operatöre bildirmek gerekiyor. Adresinizdeki altyapıyı sorgulama yolunu ayrıca anlattık.
Fiber hatta cihaz değiştirmek neden daha zor?
VDSL hatta modemi değiştirmek görece kolay: doğru standardı konuşan cihazı takıp oturum bilgilerini (PPPoE) girdiğinizde çalışıyor.
GPON fiber hatlarda ise ONT, operatörün sistemine kayıtlı. Operatör hattı cihazın seri numarası ya da kayıtlı kimliği üzerinden tanıyor. Mağazadan aldığınız bir ONT'yi takmak, operatör o cihazı kendi tarafında tanımlamadıkça bağlantı vermiyor. Bu yüzden fiber hatta kendi cihazını kullanmak isteyenlerin çoğu ONT'yi operatörde bırakıp yalnızca router'ı değiştiriyor.
Satın almadan önce üç soru
- Duvarda telefon prizi mi var, fiber sonlandırma kutusu mu?
- Operatörün verdiği kutu ONT mı, ONT + router mı, yoksa VDSL modem mi?
- Operatör kendi ONT'sini bırakıp arkasına başka router takmanıza izin veriyor mu, ve oturum bilgilerini veriyor mu?
Üçüncüsünün cevabı "evet" ise fiber hatta neredeyse her Ethernet WAN girişli router işinizi görür. Cevap "hayır" ise kutuyu değiştirmek yerine arkasına kendi router’ınızı eklemek daha gerçekçi bir yol.
Sıkça sorulan sorular
Fiber modem ile VDSL modem arasındaki fark nedir?
VDSL modem bakır telefon hattındaki elektrik sinyalini çözer; fiber modem ya da ONT cam lifteki ışığı elektriğe çevirir. İki cihaz farklı fiziksel sinyal konuştuğu için yanlış hatta takılan cihaz çalışmaz.
VDSL modem fiber hatta çalışır mı?
Eve kadar fiber gelen (FTTH) hatta çalışmaz, çünkü hat ışık taşır. Ancak cihazın ayrıca Ethernet WAN girişi varsa ONT’nin arkasına router olarak takılabilir.
Hattımın fiber mi VDSL mi olduğunu nasıl anlarım?
Duvara bakın: normal telefon prizinden modeme ince telefon kablosu gidiyorsa hat bakırdır. Küçük bir fiber sonlandırma kutusu ve ondan çıkan ince optik kablo varsa eve fiber gelmiştir.
Fiber paket aldım ama VDSL modem geldi, bu hata mı?
Çoğu zaman değil. Fiber sokaktaki dolaba ya da binaya kadar geliyor ve son bölüm bakırsa evdeki cihazın VDSL konuşması gerekir. Duvarda fiber sonlandırma kutusu varsa operatöre bildirin.
Fiber hatta kendi ONT’mi kullanabilir miyim?
Genellikle zor. GPON hatlarda operatör ONT’yi seri numarası ya da kayıtlı kimliğiyle tanır; tanımlanmamış cihaz bağlantı almaz. Yaygın yol ONT’yi bırakıp yalnızca router’ı değiştirmektir.