VDSL Nedir? ADSL’den Farkı
Santral mesafesine bağlı hız, ADSL’den geçişte beklenen kazanç.
VDSL, bakır hat üzerinden çalışan ama ADSL’den kat kat hızlı bir teknoloji. Türkiye’de çoğu zaman "fiber" adıyla satılıyor — çünkü fiber kablo gerçekten işin içinde, ama evinize kadar gelmiyor.
Bu yazının cevapladığı soru şu: ADSL’den VDSL’e geçerseniz ne kadar kazanırsınız? Cevap tahmin edilebilir ve büyük ölçüde tek bir değişkene bağlı.
Fark nereden geliyor?
ADSL ile VDSL aynı bakır kabloyu kullanır. Aradaki fark bakır kablonun uzunluğunda.
- ADSL: bakır kablo santralden evinize kadar gelir — çoğu zaman kilometrelerce.
- VDSL: fiber kablo sokaktaki dolaba kadar gelir, bakır yalnızca dolaptan eve uzanır — genellikle birkaç yüz metre.
Bakır kabloda sinyal mesafeyle zayıflar. Mesafe kısalınca kapasite yükselir. VDSL’in tek sırrı bu — yeni bir fizik değil, daha kısa bir kablo.
Ayrıca VDSL daha geniş bir frekans bandı kullanır; bu da kısa mesafede daha fazla veri taşımasını sağlar. Uzun mesafede ise yüksek frekanslar hızla söner ve avantaj kaybolur.
Dolaba mesafeye göre beklenen hız
| Dolaba mesafe | VDSL indirme | ADSL karşılığı |
|---|---|---|
| 100 m altı | 100 Mbps ve üzeri | 16–24 Mbps |
| 100–300 m | 50–100 Mbps | 16–20 Mbps |
| 300–500 m | 35–50 Mbps | 12–16 Mbps |
| 500–1000 m | 20–35 Mbps | 8–12 Mbps |
| 1000 m üzeri | Kazanç azalır | Benzer |
Son satır önemli: dolaba uzaksanız VDSL’e geçmek beklediğiniz sıçramayı vermeyebilir. Operatör size 100 Mbps paket satabilir ama hattınız o hızı taşımaz.
ADSL tarafındaki mesafe etkisini ADSL nedir yazısında ayrıntılı anlattık.
Yükleme tarafındaki kazanç daha büyük
Reklamlarda yazmayan ama günlük kullanımda daha çok hissedilen fark bu:
| ADSL | VDSL | |
|---|---|---|
| Tipik yükleme | 1 Mbps | 5–20 Mbps |
| Görüntülü görüşme | Zorlanır | Rahat |
| Bulut yedekleme | Saatler | Dakikalar |
Evden çalışıyorsanız geçişin asıl faydası burada. 1 Mbps yükleme ile yapılan görüntülü görüşmede karşı taraf sizi sürekli donuk görür; 10 Mbps ile sorun ortadan kalkar.
Bu asimetrinin nedenini indirme ve yükleme hızı farkı yazısında ele aldık.
Geçişte ne değişir, ne değişmez?
Değişen:
- Modem — VDSL modemi gerekir, ADSL modemi çalışmaz
- Hız ve gecikme değerleri
- Hattın kararlılığı (genellikle iyileşir)
Değişmeyen:
- Ev içi tesisat — aynı telefon prizini kullanır
- Kablosuz ağ kalitesi — modem değişmedikçe
- Adres tipiniz — yine dinamik adres alırsınız
Modem konusu önemli: operatör yeni modem gönderir ya da satar. Elinizdeki ADSL modemi VDSL hatta bağlanmaz.
Hattınızı kontrol edin
Modem arayüzüne girip (genellikle 192.168.1.1) DSL durumu bölümüne bakın. Bağlantı modu satırında ne yazdığı hangi teknolojide olduğunuzu söyler:
- ADSL2+ — bakır, santralden
- VDSL2 — bakır, dolaptan
- GPON ya da Ethernet — eve kadar fiber
Aynı ekrandaki zayıflama (attenuation) değeri mesafenizi gösterir. VDSL’de 20 dB altı çok iyi, 30 dB üzeri dolaba uzak olduğunuzun işareti.
"Fiber" adıyla satılması
VDSL paketleri çoğu zaman fiber olarak pazarlanıyor. Teknik olarak yanlış değil — fiber altyapının bir parçası — ama beklenti farkı yaratıyor.
Başvurmadan önce operatöre açıkça sorun: "Fiber eve kadar mı geliyor, dolaba kadar mı?" Eve kadar geliyorsa FTTH, dolaba kadarsa FTTC yani VDSL.
Ayrımın tamamı için FTTH, FTTB ve FTTC farkı, adresinizde ne olduğunu öğrenmek için adresimde fiber var mı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Geçiş sonrası ölçüm
Yeni hattı kabloyla ölçün — kablosuz bağlantı sonucu düşürür ve gerçek kazancı göremezsiniz. Nasıl ölçüleceği ve çıkan değerlerin anlamı ayrı yazılarımızda.
Ölçüm paket hızının çok altındaysa ilk bakılacak yer zayıflama değeridir; dolaba uzaksanız bu fiziksel bir sınırdır ve paket yükseltmek çözmez.
Sıkça sorulan sorular
VDSL nedir?
Bakır hat üzerinden çalışan ama fiberin sokaktaki dolaba kadar geldiği bir teknolojidir. Bakır mesafesi kısaldığı için ADSL’den kat kat hızlıdır.
VDSL ile ADSL farkı ne?
İkisi de aynı bakır kabloyu kullanır. Fark bakır kablonun uzunluğunda: ADSL’de santralden eve, VDSL’de dolaptan eve uzanır.
VDSL’e geçersem ne kadar hızlanırım?
Sokaktaki dolaba olan mesafenize bağlı. 100 metre altındaysanız 100 Mbps ve üzeri alabilirsiniz; 1 kilometreden uzaksanız kazanç belirgin şekilde azalır.
VDSL fiber mi?
Fiber altyapının bir parçasıdır ama eve kadar gelmez. Sokaktaki dolaba kadar fiber, oradan eve bakır hat vardır. Eve kadar fiber gelen yapı FTTH olarak adlandırılır.
Mevcut modemim VDSL’de çalışır mı?
ADSL modemi VDSL hatta bağlanmaz; VDSL destekleyen bir modem gerekir. Operatör genellikle geçişte yeni modem sağlar.