Sorun Hatta mı Modemde mi?
İkisini ayırt eden dört test; teknisyen çağırmadan önce yapılacaklar.
İnternet kesildiğinde ilk soru hep aynı: sorun hatta mı, modemde mi? Cevap önemli, çünkü iki arızanın çözüm yolu farklı. Hat arızasında operatör altyapıya bakıyor; modem arızasında cihaz değişiyor. Yanlış teşhis bir teknisyen ziyaretini boşa harcıyor.
Modemin ışıklarını okumayı modem ışıkları yazısında, tekrar eden kopmaları sayaçlarla ayırmayı modem sürekli kopuyor yazısında anlattık. Bu yazının yöntemi daha basit: bir parçayı değiştir, sonuç değişiyor mu bak.
Neden ışıklar tek başına yetmiyor
DSL ya da fiber ışığı sönük veya yanıp sönüyorsa modem hatla anlaşamıyor demek. Ama bu iki farklı şey olabilir: hatta sinyal yok, ya da sinyal var ama modemin o kısmı bozuk. Işık ikisinde de aynı görünüyor.
Tersi de geçerli: ışıklar yeşil olduğu halde modemin yönlendirme kısmı donmuş olabilir. Işıklar nereden bakmaya başlayacağınızı söylüyor; kararı aşağıdaki testler veriyor.
Test 1: Modemi hattın girişine doğrudan bağlayın
Evdeki iç tesisat hattın bir parçası sayılıyor ama operatörün değil, sizin sorumluluğunuzda. Uzatma kabloları, duvar içindeki eski telefon hattı, arada kalmış priz ve ayırıcılar (splitter) sinyali bozabiliyor.
- Bakır hat (ADSL/VDSL): Modemi binaya hattın girdiği ilk prize, kısa ve sağlam bir kabloyla bağlayın. Ev telefonu kullanılmıyorsa ayırıcıyı da çıkarın.
- Fiber: Ayrı bir fiber sonlandırma kutusu (ONT) varsa modem ile kutu arasındaki Ethernet kablosunu değiştirin. Fiber kablonun kendisini bükmeyin, ucunu çıkarıp bakmayın.
Işık bu bağlantıda düzeliyorsa sorun iç tesisatta. Ne hat ne modem: aradaki kablo. Operatörü aramaya gerek kalmadan çözülüyor.
Test 2: Kabloyu değiştirin
Modemle priz arasındaki ince telefon kablosu en ucuz ve en sık bozulan parça. Uçlarındaki plastik tırnak kırıldığında kablo yuvada gevşek kalıyor ve senkron kopup geliyor. Elinizde başka bir kablo varsa değiştirmek otuz saniye sürüyor.
Test 3: Başka bir modem deneyin
Kararı en net veren test bu. Eski bir modeminiz, komşunuzdan ya da bir yakınınızdan ödünç alabileceğiniz aynı teknolojide bir cihaz varsa aynı prize takın.
| İkinci modemde | Anlamı |
|---|---|
| Hat ışığı yanıyor, senkron kuruluyor | Hat sağlam, asıl modem arızalı |
| Hat ışığı yine yanmıyor | Hatta sinyal yok, hat arızası |
| Senkron kuruluyor ama internet yok | Hat sağlam; kimlik bilgileri yeni modemde tanımlı değil, bu normal |
Son satır yanıltmasın: ikinci modemin senkron kurması yeterli kanıt. İnternete çıkması için operatörün verdiği kullanıcı adı ve şifre gerekiyor; o modemde tanımlı değilse bağlanmaması test sonucunu değiştirmiyor.
Fiberde bu testi yapmak daha zor, çünkü fiber cihazlar çoğu zaman operatöre kayıtlı seri numarasıyla çalışıyor. Başka bir fiber modem hatta takıldığında kayıt eşleşmediği için bağlanmayabilir. Bu durumda test sonuç vermiyor; operatöre bırakmak gerekiyor.
Test 4: Bilgisayarı kabloyla bağlayın
Hat ve modem sağlam görünüyor ama internet yok ya da yavaşsa sorun üçüncü bir yerde olabilir: kablosuz ağ. Bir bilgisayarı modeme Ethernet kablosuyla bağlayın ve Wi-Fi'ı kapatın.
- Kabloyla her şey normal: Ne hat ne modemin internet kısmı; sorun Wi-Fi. Zayıf sinyal ya da kanal karışması.
- Kabloyla da internet yok: Test 1–3 sonuçlarına dönün.
- Kabloyla bağlantı var ama yavaş: Hız ölçümünü kabloyla tekrarlayın; bu rakam operatöre gösterilecek rakam.
Sonuç tablosu
| Bulgular | Arıza nerede | Kimin işi |
|---|---|---|
| Doğrudan bağlanınca düzeliyor | İç tesisat, kablo, ayırıcı | Sizin |
| İkinci modem senkron kuruyor | Modem | Modem kimdense onun |
| Hiçbir modem senkron kuramıyor | Hat ya da santral | Operatör |
| Senkron var, oturum açılmıyor | Kimlik bilgileri ya da operatör kaydı | Operatör |
| Kabloyla sorun yok | Kablosuz ağ | Sizin |
Dördüncü satır sık gözden kaçıyor. Senkron ışığı yeşil ama internet ışığı yanmıyorsa hat fiziksel olarak sağlam; sorun operatörün sizi tanımasında. Modemin arayüzündeki durum sayfası genelde "PPP" ya da "WAN" satırında bir hata mesajı gösteriyor. Arayüze girişi modem arayüzüne giriş yazısında anlattık.
Teknisyen çağırmadan önce
Operatörü aradığınızda "internetim yok" demek sizi baştan başlatıyor: modemi kapatıp açın, kabloları kontrol edin. Aşağıdakileri önceden toplarsanız görüşme doğrudan doğru yere gidiyor:
- Hangi ışığın hangi durumda olduğu (sönük, yanıp sönen, kırmızı)
- Modemi doğrudan girişe bağladığınızda değişip değişmediği
- İkinci modem denediyseniz sonucu
- Arayüzdeki senkron hızı, gürültü payı ve hat zayıflaması değerleri (senkron varsa)
- Sorunun başladığı saat ve sürekli mi, aralıklı mı olduğu
Modemi fabrika ayarlarına sıfırlamak bu listede yok ve bilerek yok. Sıfırlama kimlik bilgilerini siliyor; hat arızasında hiçbir şeyi düzeltmiyor, üstüne kurulum işi ekliyor. Yalnızca modem arızasından şüpheleniyor ve ikinci modem bulamıyorsanız son adım olarak deneyin.
Sıkça sorulan sorular
Sorunun hatta mı modemde mi olduğunu en hızlı nasıl anlarım?
Aynı prize ikinci bir modem takın. İkinci modem senkron kuruyorsa hat sağlam, asıl modem arızalı. Hiçbiri kuramıyorsa sorun hatta.
DSL ışığı yanıp sönüyor, modem mi bozuk?
Tek başına söylemez. Modem hatla anlaşamıyor demektir; hatta sinyal olmaması da modemin o kısmının bozulması da aynı görünür. Doğrudan girişe bağlayıp ikinci modemle deneyin.
Evdeki kablolar arızaya sebep olabilir mi?
Evet. Uzatma kabloları, eski iç tesisat ve ayırıcılar sinyali bozar. Modemi hattın ilk prizine kısa bir kabloyla bağladığınızda düzeliyorsa sorun ev içindedir.
Senkron ışığı yeşil ama internet yok, sebep ne?
Hat fiziksel olarak sağlam. Sorun oturum açmada: kimlik bilgileri, operatör kaydı ya da operatör tarafındaki bir kesinti. Modem arayüzündeki WAN durumuna bakın.
Fiber hatta başka modem denenebilir mi?
Çoğu zaman sonuç vermez. Fiber cihazlar genelde operatöre kayıtlı seri numarasıyla çalıştığı için başka bir cihaz bağlanmayabilir. Bu durumda teşhisi operatöre bırakın.