Terimler 2 Eylül 2026

Ağ Terimleri Sözlüğü

IP, DNS, NAT, port, gateway ve diğer terimlerin tek sayfada kısa tanımları.

Ağ konularında karşılaşılan terimlerin kısa karşılıkları. Her tanım bir iki cümlede özetlendi; ayrıntı isteyenler için ilgili yazıya bağlantı verildi.

Adresleme

• IP adresi: internete bağlı bir cihazı ağ üzerinde tanımlayan sayısal adres. Ayrıntı
• IPv4: dört sekizliden oluşan, 32 bitlik adresleme. 78.164.23.11 biçiminde yazılır.
• IPv6: 128 bitlik adresleme. Onaltılık gruplarla yazılır ve adres havuzu pratikte tükenmez. Ayrıntı
• Genel (public) IP: internete çıkarken kullanılan, dışarıdan görülen adres.
• Yerel (private) IP: yalnızca ev ya da ofis ağı içinde geçerli adres. Genellikle 192.168. ile başlar. Ayrıntı
• Statik IP: değişmeyen, sabit tahsis edilmiş adres. Ayrıntı
• Dinamik IP: operatör tarafından otomatik atanan ve zamanla değişebilen adres. Ayrıntı
• Loopback (127.0.0.1): cihazın kendisini gösteren adres. Yerel testlerde kullanılır.

Ağ yapısı

• Subnet (alt ağ): bir ağın mantıksal olarak bölünmüş parçası. Hesaplama aracı
• Subnet mask: adresin hangi kısmının ağı, hangi kısmının cihazı gösterdiğini belirleyen değer. Ayrıntı
• CIDR: maskenin eğik çizgiyle gösterimi. /24, ilk 24 bitin ağı gösterdiği anlamına gelir.
• Gateway (ağ geçidi): yerel ağdan dışarı çıkışın yapıldığı cihaz. Ev ağında modemdir. Ayrıntı
• NAT: yerel adresleri tek bir genel adrese çeviren mekanizma. Ev ağındaki tüm cihazların tek adresle çıkmasını sağlar. Ayrıntı
• CGNAT: operatör seviyesinde uygulanan NAT. Port yönlendirmeyi imkânsız kılar. Ayrıntı
• DHCP: ağa bağlanan cihazlara otomatik adres dağıtan sistem. Ayrıntı
• ASN: bir operatörün internetteki otonom sistem numarası. Ayrıntı

İsim çözümleme

• DNS: alan adlarını IP adreslerine çeviren sistem. Ayrıntı · Sorgulama aracı
• A kaydı: alan adının işaret ettiği IPv4 adresi.
• AAAA kaydı: aynı işin IPv6 karşılığı.
• CNAME: bir alan adını başka bir alan adına bağlayan takma ad kaydı.
• MX kaydı: e-postaların hangi sunucuya teslim edileceğini belirtir.
• TTL: bir kaydın önbellekte ne kadar tutulacağı.
• WHOIS: alan adı ve IP kayıtlarının tutulduğu genel sorgulama sistemi. Sorgulama aracı

Bağlantı ve portlar

• Port: aynı cihazdaki farklı servisleri ayıran numara. Ayrıntı · Kontrol aracı
• Port yönlendirme: dışarıdan gelen bağlantıyı ev ağındaki belirli bir cihaza ileten kural.
• TCP: paketlerin eksiksiz ulaşmasını garanti eden protokol.
• UDP: garanti vermeyen ama hızlı protokol. Oyun ve canlı yayında tercih edilir.
• MAC adresi: ağ donanımına üretimde verilen fiziksel adres.
• Ping: bir paketin gidip dönme süresi. Gecikmeyi ölçer. Ayrıntı
• Jitter: gecikme değerinin dalgalanması. Oyun ve görüntülü görüşmede yüksek ping'ten daha rahatsız edicidir.
• Paket kaybı: hedefe ulaşamayan paketlerin oranı.
• Bant genişliği: birim zamanda taşınabilen veri miktarı. Gecikmeyle karıştırılmamalı.

Gizlilik ve güvenlik

• VPN: trafiği şifreleyip başka bir sunucudan çıkaran hizmet. Ayrıntı
• Proxy: istekleri ileten aracı sunucu. Şifreleme yapmaz. Ayrıntı
• Tor: trafiği üç ayrı sunucudan geçirerek kaynağı gizleyen ağ.
• HTTPS: web trafiğinin şifreli hali. Adres çubuğundaki kilit simgesi bunu gösterir.
• SSL/TLS sertifikası: sunucunun kimliğini doğrulayan ve şifrelemeyi mümkün kılan belge. Kontrol aracı
• Güvenlik duvarı: gelen ve giden trafiği kurallara göre filtreleyen sistem.
• DDoS: aşırı trafikle hizmeti engelleme saldırısı. Ayrıntı
• Botnet: ele geçirilmiş cihazlardan oluşan ve komutla yönetilen ağ.
• Tarayıcı parmak izi: tarayıcı ayarlarının birleşiminden oluşan ve IP'den bağımsız çalışan tanımlayıcı. Kontrol aracı

Kablosuz ağ

• SSID: kablosuz ağın adı.
• WPA2 / WPA3: kablosuz ağ şifreleme standartları. WPA3 daha yenidir.
• 2.4 GHz: menzili uzun, hızı düşük band. Duvarları daha iyi geçer.
• 5 GHz: menzili kısa, hızı yüksek band. Gecikmesi düşüktür.
• Mesh: tek ağ adı altında çalışan çoklu erişim noktası sistemi.
• Access point: kablolu ağa kablosuz erişim ekleyen cihaz.

Altyapı

• ADSL / VDSL: bakır telefon hattı üzerinden çalışan bağlantılar. Mesafeye bağlıdır.
• Fiber: veriyi ışıkla taşıyan altyapı. Mesafeden neredeyse etkilenmez. Ayrıntı
• FTTH: fiberin doğrudan eve girdiği bağlantı türü.
• PPPoE: internet bağlantısının kullanıcı adı ve şifreyle doğrulandığı yöntem.
• Bridge modu: modemin yönlendirme görevini bırakıp yalnızca köprü görevi gördüğü mod.

Sıkça sorulan sorular