WHOIS Nedir? Alan Adı Sahibi Nasıl Öğrenilir?
Kayıt bilgileri, gizlilik koruması ve sorgulamanın okunması; WHOIS aracına bağlanır.
WHOIS, bir alan adının kime, hangi şirket üzerinden, ne zaman kaydedildiğini gösteren kamuya açık kayıt sorgusu. Alan adının ne zaman alındığını, ne zaman süresinin dolacağını ve hangi ad sunucularını kullandığını herkes görebiliyor. Sahibin adı ise artık çoğu kayıtta görünmüyor; neden görünmediği ve yine de nasıl ulaşılabileceği aşağıda.
Aynı sorgu IP adresleri için de yapılıyor ama orada kayıt başka bir sistemde tutuluyor ve adresi hangi kuruluşun dağıttığını gösteriyor. O tarafı IP adresi kime ait yazısında anlattık. Burada yalnızca alan adı kaydı var.
Kaydın üç tarafı
| Taraf | İşi | Örnek |
|---|---|---|
| Kayıt kurumu (registry) | Uzantının tamamını işletir, ana veritabanını tutar | .com ve .net için tek bir kurum |
| Kayıt şirketi (registrar) | Alan adını size satar, kaydı kurum adına girer | Alan adını satın aldığınız firma |
| Kayıt sahibi (registrant) | Alan adının yasal sahibi | Siz ya da şirketiniz |
Bu ayrım önemli, çünkü sorun yaşadığınızda kime gideceğinizi belirliyor. Alan adınızla ilgili bir işlem (yenileme, transfer, kilit) kayıt şirketi üzerinden yapılıyor; kayıt kurumuyla doğrudan muhatap olmuyorsunuz.
Çıktı nasıl okunur?
WHOIS sorgulama aracına bir alan adı yazdığınızda gelen kayıtta en işe yarar alanlar şunlar:
| Alan | Anlamı |
|---|---|
| Registrar | Alan adının satıldığı kayıt şirketi |
| Creation Date | Alan adının ilk kaydedildiği gün |
| Updated Date | Kayıtta son değişiklik (yenileme, ad sunucusu, iletişim) |
| Registry Expiry Date | Süresinin dolacağı gün |
| Name Server | Alan adının DNS kayıtlarını tutan sunucular |
| Domain Status | Alan adına uygulanan kilitler ve özel durumlar |
| Registrar Abuse Contact | Kötüye kullanım bildiriminin gideceği adres |
Tarihler ne söyler?
Kayıt tarihi en çok bakılan alan. Ünlü bir markayı taklit eden ama birkaç gün önce kaydedilmiş bir alan adı, dolandırıcılık sitelerinin en tipik işareti. Bunun diğer işaretlerle birlikte nasıl okunduğunu sahte site tespiti yazısında anlattık.
Bitiş tarihi ise almak istediğiniz bir alan adının ne zaman serbest kalabileceği hakkında fikir veriyor. Ancak süre dolunca alan adı hemen serbest kalmıyor; önce sahibine yenileme için ek süre tanınıyor, sonra bir bekleme döneminden geçiyor. Bu dönemlerin uzunluğu uzantıya göre değişiyor.
Durum kodları
Domain Status satırında İngilizce kodlar görürsünüz. En sık çıkanlar:
- clientTransferProhibited — alan adı başka bir kayıt şirketine taşınamaz. Kötü bir işaret değil; çoğu kayıt şirketinin varsayılan güvenlik kilidi.
- clientDeleteProhibited, clientUpdateProhibited — silme ve değişiklik kilitleri.
- serverHold ya da clientHold — alan adı DNS'ten çekilmiş, site açılmaz. Ödeme sorunu, hukuki işlem ya da kötüye kullanım şikâyeti sonrası görülür.
- redemptionPeriod, pendingDelete — süresi dolmuş, silinme sürecinde.
Kendi siteniz aniden açılmıyorsa ve DNS ayarlarınız doğruysa bu satıra bakın. "Hold" durumu, sorunun sunucuda değil kayıtta olduğunu gösteriyor.
Sahibin adı neden görünmüyor?
Eskiden WHOIS kaydında sahibin adı, adresi, telefonu ve e-postası açık açık yazıyordu. 2018'de Avrupa Birliği'nin veri koruma tüzüğü yürürlüğe girince genel uzantılarda bu bilgiler gizlenmeye başladı. Bugün çoğu kayıtta sahip alanlarında "REDACTED FOR PRIVACY" ya da kayıt şirketinin adı yazıyor.
Buna ek olarak kayıt şirketlerinin çoğu gizlilik koruması hizmeti sunuyor: kayıtta sahibin yerine bir vekil firmanın bilgileri görünüyor ve gelen e-postalar sahibe yönlendiriliyor. Şirketler ise çoğu zaman kurum adlarını görünür bırakıyor.
WHOIS'ten RDAP'a
WHOIS 1980'lerden kalma bir protokol: düz metin döndürüyor, biçimi kayıttan kayda değişiyor, Türkçe karakteri bile düzgün taşımıyor. Yerine gelen RDAP aynı bilgiyi düzenli bir veri biçimiyle ve HTTPS üzerinden veriyor. ICANN, genel uzantılarda RDAP'ı resmî yol olarak benimsedi ve kayıt şirketlerinin eski WHOIS hizmetini sürdürme zorunluluğunu 2025'te kaldırdı. Bu yüzden bazı alan adlarında eski usul sorgu boş ya da eksik dönebiliyor; aynı bilgi RDAP'tan geliyor.
Ülke uzantıları (.tr gibi) kendi kayıt sistemlerini işletiyor ve neyi ne kadar gösterdikleri kendi kurallarına bağlı. Bir ülke uzantısında beklediğiniz alan görünmüyorsa bu bir hata değil, o uzantının politikası.
Sahibe nasıl ulaşılır?
Kayıt gizliyse bile meşru yollar var:
- Sitenin kendisi: iletişim, künye ya da hakkımızda sayfası. Ticari sitelerin çoğu kim olduklarını orada yazıyor.
- Gizlilik korumalı e-posta: kayıtta görünen vekil adres ya da kayıt şirketinin iletişim formu mesajınızı sahibe iletir.
- SSL sertifikası: kurumsal doğrulamalı sertifikalarda şirket adı yazar. SSL kontrol aracı bunu gösteriyor.
- Kötüye kullanım adresi: dolandırıcılık ya da zararlı içerik bildirmek için kayıt şirketinin abuse adresi.
- Hukuki yol: marka ihlali ya da suç durumunda kayıt şirketi sahip bilgisini yalnızca resmî talep üzerine verir.
Alan adının nereye yönlendiğini görmek için DNS sorgulama aracı, ad sunucusu kaydının ne anlama geldiğini görmek için NS kaydı yazısı WHOIS çıktısının tamamlayıcısı.
Sıkça sorulan sorular
WHOIS nedir?
Bir alan adının hangi kayıt şirketi üzerinden, ne zaman kaydedildiğini, ne zaman süresinin dolacağını ve hangi ad sunucularını kullandığını gösteren kamuya açık kayıt sorgusudur.
WHOIS ile alan adı sahibinin adını öğrenebilir miyim?
Çoğu zaman hayır. 2018’den beri genel uzantılarda kişisel bilgiler gizleniyor, birçok kayıtta da gizlilik koruması var. Şirketler çoğu zaman kurum adını görünür bırakır.
clientTransferProhibited ne demek?
Alan adının başka bir kayıt şirketine taşınmasını engelleyen kilit. Kötü bir işaret değildir; çoğu kayıt şirketinde varsayılan güvenlik ayarıdır.
RDAP nedir?
WHOIS’in yerini alan kayıt sorgu protokolü. Aynı bilgiyi düzenli bir veri biçimiyle ve HTTPS üzerinden verir. Genel uzantılarda resmî yol artık RDAP.
Sitem açılmıyor, WHOIS’te neye bakmalıyım?
Domain Status satırına ve bitiş tarihine. serverHold ya da clientHold görüyorsanız alan adı DNS’ten çekilmiştir; sorun sunucuda değil kayıttadır ve kayıt şirketiyle çözülür.