Web Proxy Nedir? Tarayıcıdan Proxy Kullanımı
Kurulum gerektirmeyen site içi proxy’lerin çalışma biçimi ve güvenlik sorunu.
Web proxy, tarayıcıdan açtığınız bir sitenin size başka bir siteyi getirmesi. Kurulum yok, ayar yok: adres kutusuna hedef adresi yazıyorsunuz, sayfa geliyor.
Bu kolaylık, çalışma biçiminden geliyor — ve bütün sınırları da aynı yerden doğuyor. Bu yazı o mekanizmayı ve sonuçlarını anlatıyor. Güvenlik tarafını ücretsiz proxy risk matrisinde ayrıca ele aldık.
Ayar değil, site
Normal bir proxy işletim sistemine ya da tarayıcıya tanıtılır; trafik oradan geçer ama gittiğiniz site yine gittiğiniz sitedir. Windows proxy ayarları bu modeli kuruyor.
Web proxy bunu yapmıyor. Yaptığı şu:
- Siz proxy sitesine hedef adresi veriyorsunuz.
- Proxy sunucusu o sayfayı kendisi indiriyor.
- Sayfanın içindeki bütün bağlantıları, görselleri ve betik adreslerini kendi alan adına göre yeniden yazıyor.
- Değiştirilmiş sayfayı size gönderiyor.
Sonuç adres çubuğunda görünüyor: orada hedef sitenin adresi değil, proxy sitesinin adresi duruyor. Hedef adres genellikle sorgu dizesinin içinde, kodlanmış halde.
Geri kalan her şey bu tek cümlenin sonucu.
Tarayıcı için siz o siteyi ziyaret etmiyorsunuz
Tarayıcının bütün güvenlik ve depolama kuralları alan adına göre çalışır. Web proxy üzerinden gezerken tarayıcı açısından ziyaret edilen tek alan adı proxy sitesidir. Bozulan şeylerin listesi buradan çıkıyor:
| Bozulan | Sebebi |
|---|---|
| Oturum açma | Çerezler proxy alan adına yazılıyor; hedef site onları kendi çerezi saymıyor |
| Kayıtlı şifreler | Tarayıcı proxy adresini tanımıyor, form doldurulmuyor |
| Form gönderimi | Site isteğin nereden geldiğine bakıyor; kaynak uyuşmayınca reddediyor |
| Video ve canlı yayın | Akış parçaları ayrı adreslerden geliyor, yeniden yazma çoğu zaman yetişemiyor |
| JavaScript ağırlıklı siteler | Adresler çalışma anında üretiliyor, metinde yeniden yazılacak bir şey yok |
| Dosya indirme | Dosya önce proxy sunucusuna iniyor; boyut sınırına takılıyor |
| Harita, panel, uygulama arayüzleri | Sürekli veri isteyen arayüzler yarım çalışıyor |
Üçüncü satır çoğu kişinin "site beni engelledi" sandığı şey. Engelleme değil, sitenin sahtecilik koruması: isteğin başka bir alan adından geldiğini görüp işlemi durduruyor.
Yalnızca o sekme
İkinci büyük yanlış anlama kapsam. Web proxy cihazın çıkış adresini değiştirmiyor:
| Trafik | Nereden gidiyor |
|---|---|
| Proxy sekmesindeki sayfa | Proxy sunucusundan |
| Diğer sekmeler | Doğrudan sizin adresinizden |
| Masaüstü uygulamaları, oyunlar | Doğrudan |
| Telefondaki diğer uygulamalar | Doğrudan |
| Güncelleme ve arka plan servisleri | Doğrudan |
Yani adresinizi gizlemek amacıyla kullanıyorsanız web proxy bu işi yapmıyor. Kendi adresinizin ne olduğunu sorgulama aracıyla görebilirsiniz; proxy sekmesinde farklı, normal sekmede aynı çıkacaktır.
DNS tarafı da öyle: hedef adı çözen taraf proxy sunucusu olsa bile, cihazınızın geri kalan sorguları eski yoldan gidiyor.
Sayfa proxy sitesinde açılıyor
Şifreli bağlantı proxy sunucusunda bitiyor, orada sayfa düz metin olarak işleniyor ve size ikinci bir bağlantıyla gönderiliyor. Kilit simgesi görünmeye devam ediyor ama gösterdiği şey artık hedef site değil, proxy sitesi.
HTTPS yazısındaki temel kural burada ters çalışıyor: uçtan uca şifreleme kesintiye uğruyor. Bu yüzden web proxy üzerinden hiçbir yere şifre yazılmamalı — bankacılık, e-posta, devlet işlemleri dahil.
Bu bilgiyi risk matrisi olarak ücretsiz proxy yazısında ayrıntılandırdık; burada mekanizmanın sonucu olarak duruyor.
Ne işe yarıyor?
Sınırlarına rağmen gerçekten uygun olduğu birkaç kullanım var:
- Bir sayfaya tek seferlik bakmak — okumak, kapatmak
- Bir sitenin başka ülkeden nasıl göründüğünü görmek — fiyat, dil, içerik farkı
- Bağlantıyı siteye kendi adresinizi vermeden açmak — tanımadığınız bir bağlantı
- Site gerçekten kapalı mı diye bakmak — sizde mi açılmıyor, herkeste mi
- Kurulum yapamadığınız bir bilgisayarda — kütüphane, iş yeri
Son maddede bir uyarı: ağı yöneten taraf hangi siteye gittiğinizi görmese de proxy sitesine gittiğinizi görüyor, çünkü alan adı TLS el sıkışmasında açık gidiyor. Operatörün gördüğü iz yazısı bu ayrımı kuruyor.
Alternatiflerle karşılaştırma
| Web proxy | Proxy ayarı | VPN | |
|---|---|---|---|
| Kurulum | Yok | Ayar gerekir | Uygulama gerekir |
| Kapsam | Tek sekme | Tarayıcı ya da sistem | Tüm cihaz |
| Şifreleme | Proxy'de kesiliyor | Uçtan uca korunuyor | Tünel şifreli |
| Oturum açma | Genelde bozuk | Çalışıyor | Çalışıyor |
| Uygun kullanım | Tek seferlik bakış | Sürekli kullanım | Sürekli kullanım |
Karar basit: bir sayfaya bir kez bakacaksanız web proxy en hızlı yol. Oturum açacaksanız, sürekli kullanacaksanız ya da cihazın tamamını kapsamanız gerekiyorsa proxy mi VPN mi sorusuna geçmek gerekiyor.
Proxy'yi tarayıcıya ayar olarak tanıtmak isterseniz Chrome tarafındaki adımlar ayrı bir yazıda; türler arasındaki farkı HTTP proxy ile SOCKS karşılaştırmasında anlattık.
Sıkça sorulan sorular
Web proxy nedir?
Tarayıcıdan açılan, başka bir siteyi sizin yerinize indirip adreslerini kendi alan adına göre yeniden yazarak gösteren bir sitedir. Kurulum ya da ayar gerektirmez.
Web proxy IP adresimi gizler mi?
Yalnızca o sekmedeki sayfa için. Diğer sekmeler, masaüstü uygulamaları, oyunlar ve arka plan servisleri doğrudan kendi adresinizden bağlanmaya devam eder.
Web proxy üzerinden oturum açabilir miyim?
Genelde açılmaz, açılsa da yapmamak gerekir. Şifreli bağlantı proxy sunucusunda bittiği için sayfa orada düz metin olarak işlenir; yazdığınız şifre o sunucudan geçer.
Neden bazı siteler web proxy’de hiç çalışmıyor?
Sayfa adreslerini çalışma anında JavaScript ile üreten siteler yeniden yazılamaz. Ayrıca birçok site isteğin hangi alan adından geldiğine bakar ve uyuşmayınca formu reddeder.
Web proxy ile normal proxy arasındaki fark ne?
Normal proxy bir ayardır: trafik oradan geçer, gittiğiniz site değişmez. Web proxy bir sitedir: adres çubuğunda proxy’nin adresi kalır ve tarayıcı için ziyaret edilen tek alan adı odur.