Reklam Takibi Nasıl Engellenir?
Tarayıcı ayarları, DNS filtreleme ve eklentilerin karşılaştırması.
Reklam takibini tek bir ayarla kapatmak mümkün değil, çünkü takip tek bir yerden yapılmıyor. Tarayıcıda, uygulamanın içinde ve ağ seviyesinde ayrı ayrı çalışıyor. Her engelleme aracı da bu katmanlardan yalnızca birinde duruyor.
Takibin nasıl işlediğini çerezler ve takip yazısında anlattık. Bu yazı öbür taraftan bakıyor: elinizdeki araçlar neyi görebiliyor, neyi göremiyor ve hangi sırayla kurulmalı.
Üç katman, üç araç
| Araç | Çalıştığı yer | Gördüğü | Kör noktası |
|---|---|---|---|
| Tarayıcı ayarları | Tek tarayıcı | Çerezler, depolama, üçüncü taraf istekleri | Parmak izinin çoğu, uygulamalar |
| Engelleme eklentisi | Tek tarayıcı | Tam adres, sayfa öğeleri, betikler | Tarayıcı dışındaki her şey |
| DNS filtresi | Cihaz ya da tüm ev ağı | Yalnızca alan adı | Aynı alan adından gelen reklam, adres yolu |
| Reklam kimliği ayarı | Telefon işletim sistemi | Uygulamalar arası kimlik | Hesap girişiyle yapılan takip |
Tablonun özü şu: hiçbiri tek başına yetmiyor, ama ikisi birlikte takibin büyük kısmını kesiyor. Hangi ikisi olduğu cihaza göre değişiyor.
Tarayıcı ayarları: ücretsiz ve zaten orada
Modern tarayıcıların hepsinde bir takip koruması bölümü var. Adları farklı ama yaptıkları aynı: üçüncü taraf çerezlerini engellemek, bilinen takip alan adlarına giden istekleri kesmek, siteler arasında depolamayı ayırmak.
- Üçüncü taraf çerezlerini engelle seçeneğini açın. Sitelerin neredeyse hepsi çalışmaya devam eder.
- Takip korumasını katı seviyeye alın. Bir site bozulursa yalnızca o site için gevşetin.
- Tarayıcı kapanırken çerezleri silme seçeneği, oturum açtığınız hesaplardan çıkmanıza yol açar. Bunu istemiyorsanız istisna listesi kullanın.
Bu katman parmak izini büyük ölçüde çözmüyor. Ekran, yazı tipi, grafik kartı gibi bilgilerle yapılan tanımanın neden zor engellendiğini tarayıcı parmak izi yazısında gösterdik.
Eklenti: en çok gören, en dar alan
İçerik engelleyici eklenti, sayfanın yaptığı her isteği tam adresiyle görüyor. Bu yüzden DNS filtresinin yakalayamadığı şeyleri yakalıyor: aynı alan adından gelen reklamı adres yolundan ayırt edebiliyor, sayfadaki boş reklam kutularını gizleyebiliyor, takip betiğini çalışmadan durdurabiliyor.
Dikkat edilecek üç nokta:
- Tek eklenti yeter. İki engelleyici birbirinin kurallarıyla çakışıyor, sayfalar yavaşlıyor, hata ayıklamak zorlaşıyor.
- İzinlerine bakın. Bu tür eklenti doğası gereği her sayfayı okuma izni istiyor. Kaynağı belirsiz bir eklentiye bu izni vermek, engellemeye çalıştığınız takipten daha büyük bir risk.
- Kapsamı yalnızca o tarayıcı. Telefonunuzdaki uygulamalar, akıllı televizyon ve oyun konsolu bu korumanın dışında kalıyor.
DNS filtresi: tüm ağ, yalnızca alan adı
DNS filtresi, cihazınızın sorduğu alan adına bakıp bilinen reklam ve takip alan adları için adres vermiyor. İstek hiç başlamıyor. Nasıl çalıştığını anlamak için DNS nedir yazısına bakabilirsiniz.
Asıl avantajı kapsamı. Filtreli bir DNS sunucusunu modemde tanımlarsanız eve bağlanan her cihaz korunuyor; eklenti kurulamayan akıllı televizyon ve konsol dahil. Adımlar modemde DNS değiştirme yazısında.
Ama gördüğü tek şey alan adı. Bu yüzden:
- Reklamı içerikle aynı alan adından sunan platformlarda hiçbir şey yapamıyor. Video sitelerinin kendi reklamları bu sınıfta.
- Bir alan adı hem işe yarar içerik hem takip taşıyorsa ya ikisini birden engelliyor ya hiçbirini.
- Tarayıcıda güvenli DNS açıksa tarayıcı modemdeki ayarı atlıyor ve filtre o tarayıcı için devre dışı kalıyor.
- Telefon ev ağından çıkınca filtre de kalıyor. Mobil veride koruma için filtreyi cihazın kendi özel DNS ayarına yazmak gerekiyor; Android için adımlar Android DNS değiştirme yazısında.
Uygulamalar: reklam kimliği
Telefondaki uygulamalar çerez kullanmıyor. Onun yerine işletim sisteminin verdiği bir reklam kimliği var ve farklı uygulamalardaki reklam ağları sizi bu kimlikle birleştiriyor.
| Sistem | Ayar | Etkisi |
|---|---|---|
| Android | Ayarlar → Gizlilik → Reklamlar → Reklam kimliğini sil | Uygulamalar sıfırlardan oluşan boş kimlik görür |
| iPhone | Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → İzleme → Uygulamaların izleme isteğine izin ver: kapalı | Uygulamalar izin isteyemez, kimlik verilmez |
Menü adları sürüme ve üreticiye göre biraz değişiyor; ayarların arama kutusuna "reklam" yazmak en hızlı yol. Bu ayar tarayıcıya ya da DNS'e dokunmuyor, onlar da bu ayarın yerini tutmuyor.
Hiçbir aracın durduramadığı takip
Bir hesaba giriş yaptığınız anda platform sizi hesabınızdan tanıyor. Bu takip üçüncü taraf değil, birinci taraf: siteyle aranızda doğrudan kuruluyor ve engelleyici onu kesemiyor. Aynı şekilde sunucudan sunucuya gönderilen olaylar da tarayıcınızdan hiç geçmediği için görünmüyor.
IP adresiniz de bir sinyal ama kaba bir sinyal. Evdeki herkes aynı adresi paylaşıyor ve adres zaman zaman değişiyor. Sitelerin sizin hakkınızda adres üzerinden ne gördüğüne sorgulama aracında bakabilirsiniz; tarayıcının gönderdiği diğer bilgileri tarayıcı bilgim aracı listeliyor.
Kurulum sırası
- Tarayıcı ayarları — beş dakika, sıfır risk.
- Telefonda reklam kimliği — tek ayar, geri dönüşü var.
- Tek bir engelleme eklentisi — en çok kullandığınız tarayıcıya.
- Modemde filtreli DNS — televizyon ve konsol için. Bozulan bir hizmet olursa önce bu adımı geri alın.
Dördüncü adımın yan etkisi var: bazı alışveriş ve kampanya bağlantıları takip alan adından geçtiği için açılmıyor. Böyle bir bağlantıyı açmak gerekirse filtreyi kısa süre kapatmak yerine o alan adını izin listesine ekleyin.
Bunların hiçbiri sizi anonim yapmıyor; yalnızca reklam ağlarının kurduğu profili inceltiyor. Kimliği katman katman ayırmak için anonim internet kullanımı yazısına bakın.
Sıkça sorulan sorular
Reklam takibini tamamen engellemek mümkün mü?
Tek bir araçla hayır. Takip tarayıcıda, uygulamalarda ve hesap girişinde ayrı ayrı yapılıyor. Tarayıcı ayarı, bir engelleme eklentisi, telefonda reklam kimliği ayarı ve modemde filtreli DNS birlikte takibin büyük kısmını keser.
DNS ile reklam engelleme neden bazı reklamları geçiriyor?
DNS filtresi yalnızca alan adını görür. Reklamı içerikle aynı alan adından sunan platformlarda hangi isteğin reklam olduğunu ayırt edemez; tarayıcıda güvenli DNS açıksa filtre o tarayıcıda hiç devreye girmez.
Reklam engelleyici eklenti güvenli mi?
Bu tür eklenti her sayfayı okuma izni ister. Tanınmış ve açık kaynaklı bir eklenti seçin, tek eklentiyle yetinin; kaynağı belirsiz bir eklenti engellediği takipten daha fazla veri görebilir.
Telefonda uygulama içi takibi nasıl kapatırım?
Android’de reklam kimliğini silin, iPhone’da uygulamaların izleme isteğine izin verme ayarını kapatın. Uygulamalar çerez değil bu kimliği kullanır.
VPN reklam takibini engeller mi?
Yalnızca IP adresini değiştirir. Çerez, parmak izi, reklam kimliği ve hesap girişi aynen çalışmaya devam eder. Bazı VPN uygulamalarındaki engelleme özelliği aslında bir DNS filtresidir ve aynı sınırları taşır.