Paket Kaybı Nedir? Nasıl Ölçülür?
Sürekli ping ile kayıp oranı ölçümü ve kabul edilebilir sınır.
Paket kaybı, gönderilen verinin bir kısmının hedefe hiç ulaşmaması. Gecikmeden farklı: paket geç gelmiyor, hiç gelmiyor.
Kabul edilebilir sınırı neredeyse sıfır. Gecikme ve jitter için tolerans aralıkları varken paket kaybında %1 bile fazladır.
Neden bu kadar kritik?
Kaybolan paket iki şekilde ele alınıyor ve ikisi de sorunlu:
- Yeniden gönderiliyor (TCP). Web sayfaları ve dosya indirme böyle çalışıyor. Veri kaybolmuyor ama gecikiyor — ve TCP kaybı tıkanıklık sanıp hızı kasıtlı olarak düşürüyor. Bu yüzden %2 kayıp, hızı %2 değil çok daha fazla düşürüyor.
- Yeniden gönderilmiyor (UDP). Görüntülü görüşme ve oyun böyle çalışıyor. Kaybolan ses parçası ya da oyun hareketi geri gelmiyor; ses kesiliyor, karakter ışınlanıyor.
İkinci maddedeki oyun senaryosu, "ben vurdum ama sayılmadı" şikâyetinin en yaygın teknik nedeni.
Değer aralıkları
| Kayıp | Durum |
|---|---|
| %0 | Normal, hedeflenen |
| %0,1–1 | Fark edilmez ama takip edin |
| %1–2,5 | Görüşme ve oyunda hissedilir |
| %2,5 üzeri | Ciddi sorun, müdahale gerekir |
| %5 üzeri | Bağlantı kullanılamaz hâlde |
Ölçüm: uzun ping
Özel araç gerekmiyor. Komut isteminde uzun bir ping çalıştırın:
ping -n 100 1.1.1.1
Linux ve macOS’ta -n yerine -c kullanın.
Çıktının sonundaki özet satırında kayıp yüzdesi yazıyor.
Yüz paket az. Aralıklı kayıplar kısa testte yakalanmayabiliyor. Ciddi bir teşhis için 500 paket gönderin ya da testi farklı saatlerde tekrarlayın.
Windows’ta sürekli izlemek için ping -t 1.1.1.1
kullanabilirsiniz; durdurmak için Ctrl+C, o anda özet basılıyor.
Teşhis: kaybın deseni sebebi söyler
Ölçümü yaparken yalnızca yüzdeye değil dağılımına bakın. İki farklı desen, iki farklı sebep anlamına geliyor.
| Desen | Muhtemel sebep |
|---|---|
| Düzenli, sabit oranda | Fiziksel: kablo, konnektör, hat |
| Öbekler hâlinde, aralıklı | Kablosuz parazit ya da yoğunluk |
| Yalnızca yoğun saatlerde | Operatör kapasitesi |
| Yalnızca uzak hedeflerde | Yol üzerindeki bir nokta |
Son satır için: ping testini üç ayrı hedefe yapın. Modeme, yakın bir sunucuya ve uzak bir sunucuya. Hangisinde başladığı sorunun yerini daraltıyor.
| Hedef | Kayıp varsa |
|---|---|
| 192.168.1.1 | Cihazınızla modem arasında |
| 1.1.1.1 | Hat ya da operatör |
| Uzak sunucu | Yol üzerinde, sizin dışınızda |
Modem adresinizi bilmiyorsanız varsayılan ağ geçidi yazısındaki yöntemle okuyabilirsiniz.
Modeme ping atarken kayıp varsa
Bu en kolay çözülen durum çünkü sorun tamamen sizin tarafınızda.
- Kabloyla test edin. Kablosuzda kayıp varken kabloda yoksa teşhis tamamlanmıştır.
- Ethernet kablosunu değiştirin. Ezilmiş ya da kırık kablo düzenli kayıp yapar ve gözle görülmez.
- Kablosuz kanalını değiştirin. Komşu ağlarla çakışma öbekli kayıp yaratır.
- 2,4 GHz yerine 5 GHz kullanın. Mikrodalga ve bluetooth paraziti 2,4 GHz bandında yoğun.
- Mesafeyi kısaltın. Duvar sayısı doğrudan etkiliyor.
Modemden sonra kayıp varsa
Sorun hat ya da operatör tarafında. Bakır hat kullanıyorsanız modem arayüzündeki değerlere bakın:
- SNR payı 6 dB altındaysa hat gürültülü ve kayıp beklenir. Operatörden hızı düşürüp payı yükseltmesini isteyebilirsiniz.
- Hata sayaçları artıyorsa (CRC, FEC) fiziksel bir sorun var demektir.
Bu değerlerin ne anlama geldiğini ADSL ve VDSL yazılarımızda anlattık.
Operatörle görüşürken
Elinizde somut veri olsun: kaç paket gönderdiğiniz, kayıp yüzdesi, testin saati ve hangi hedefe yapıldığı.
Ölçümü mutlaka kabloyla yapın. İlk soracakları şey kablosuz kullanıp kullanmadığınız olacak; kablosuz ölçüm ciddiye alınmıyor.
Bakır hattaysanız zayıflama ve SNR değerlerini de söyleyin — bu sayılar konuşmayı doğrudan hat arızasına taşıyor.
Kayıp mı, yoksa engelleme mi?
Bir uyarı: bazı sunucular ping isteklerini kasıtlı olarak yanıtlamıyor. Belirli bir siteye ping atarken %100 kayıp görüyorsanız bu bir arıza değil, o sunucunun tercihi olabilir.
Bu yüzden ölçümü ping yanıtı verdiği bilinen adreslerle yapın —
1.1.1.1 ve 8.8.8.8 güvenilir seçenekler.
Bağlantınızın genel durumu için hız testi sonucu nasıl okunur, yavaşlığın diğer nedenleri için internet neden yavaş yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Paket kaybı nedir?
Gönderilen verinin bir kısmının hedefe hiç ulaşmamasıdır. Gecikmeden farklıdır: paket geç gelmez, hiç gelmez.
Kaç yüzde paket kaybı normal?
Sıfır. Yüzde 1 bile görüşme ve oyunda hissedilir; yüzde 2,5 üzeri ciddi sorundur.
Paket kaybını nasıl ölçerim?
Komut isteminde ping -n 100 1.1.1.1 çalıştırın; özet satırında kayıp yüzdesi yazar. Aralıklı kayıplar için 500 paket gönderin ya da farklı saatlerde tekrarlayın.
Kaybın nereden geldiğini nasıl bulurum?
Üç hedefe ayrı ayrı ping atın: modeminize, 1.1.1.1 adresine ve uzak bir sunucuya. Kaybın hangisinde başladığı sorunun yerini gösterir.
Neden hızım kayıp oranından çok daha fazla düşüyor?
TCP kaybı ağ tıkanıklığı sanıp gönderim hızını kasıtlı olarak düşürür. Bu yüzden yüzde 2 kayıp, hızda çok daha büyük bir düşüşe yol açar.