Lag Nedir? Ping ile Aynı Şey mi?
Gecikme, paket kaybı ve kare düşmesinin ayrıştırılması.
Lag, oyunda ya da görüntülü görüşmede ekrandakinin gerçeğin gerisinde kalması için kullanılan genel bir kelime. Ping ile aynı şey değil: ping lag'in sebeplerinden yalnızca biri. Aynı "lag var" şikâyeti dört farklı sorundan gelebiliyor ve her birinin çözümü başka.
Ping kavramını ve yüksek ping teşhisini ayrı yazılarda anlattık. Bu yazı bir belirti sözlüğü: ekranda ne gördüğünüze bakarak sorunun ağda mı yoksa bilgisayarda mı olduğunu ayırmak.
Lag dört ayrı şey
| Tür | Nerede oluyor | Ölçen değer |
|---|---|---|
| Ağ gecikmesi | Sizinle sunucu arasındaki yol | Ping (ms) |
| Paket kaybı ve dalgalanma | Yol ya da ev ağı | Kayıp (%) ve jitter (ms) |
| Kare düşmesi | Bilgisayar ya da konsol | FPS ve kare süresi |
| Girdi gecikmesi | Ekran, kumanda, ayarlar | Doğrudan ölçülmüyor, hissediliyor |
İlk ikisi ağ lag'i, son ikisi yerel lag. Operatörü aramadan, modemi sıfırlamadan önce hangisi olduğunu bilmek gerekiyor; çünkü kare düşmesini hiçbir internet paketi düzeltmiyor.
Belirtiden sebebe
Her türün ekranda kendine özgü bir görüntüsü var. Oyuncuların kullandığı deyimlerle:
| Ekranda gördüğünüz | Muhtemel tür |
|---|---|
| Karakter geri çekiliyor, az önce geçtiğiniz yere dönüyorsunuz | Ağ: paket kaybı ya da ani gecikme sıçraması |
| Rakipler ışınlanıyor, bir yerden kaybolup başka yerde beliriyor | Ağ: paketler gecikiyor ya da kayboluyor |
| Siper arkasına geçmişken vuruluyorsunuz | Ağ: yüksek ping, sunucu sizi eski konumda görüyor |
| Tüm görüntü bir an donuyor, sonra devam ediyor | Yerel: kare düşmesi (arka planda yük, sürücü, disk) |
| Hareket akıcı değil, kesik kesik ama kimse ışınlanmıyor | Yerel: düşük ya da dengesiz FPS |
| Tuşa basıyorsunuz, karakter biraz sonra tepki veriyor, görüntü akıcı | Yerel: girdi gecikmesi |
| Herkes aynı anda yavaşlıyor, sohbette de şikâyet var | Sunucu tarafı |
Ayırt edici soru şu: sorun yalnızca diğer oyuncularda ve sunucuyla ilgili olaylarda mı, yoksa kendi ekranınızın akışında mı? Menüde gezinirken de takılma varsa ağ değildir; menüler sunucuya sormadan çiziliyor.
İki göstergeyi aynı anda açın
Tahmin yerine ölçmenin en kısa yolu, oyun içinde iki şeyi birlikte görmek:
- FPS sayacı. Oyunun kendi ayarlarında ya da ekran kartı yazılımının katmanında bulunuyor.
- Ağ göstergesi. Çoğu çevrim içi oyunda ping, kayıp ve dalgalanmayı gösteren bir performans paneli var; genellikle ayarlarda "ağ" ya da "performans istatistikleri" adıyla.
Lag anında ikisine birlikte bakın:
| FPS | Ağ göstergesi | Sonuç |
|---|---|---|
| Düşüyor | Sabit | Yerel sorun, internetle ilgisi yok |
| Sabit | Ping sıçrıyor ya da kayıp var | Ağ sorunu |
| İkisi birden | İkisi birden | Arka planda hem işlemciyi hem hattı kullanan bir şey (güncelleme, yayın yazılımı) |
| Sabit | Sabit | Girdi gecikmesi ya da sunucu tarafı |
Son satır en çok kafa karıştıranı. Her şey normal görünüp oyun yine de ağır hissettiriyorsa sebep çoğunlukla ekranda ya da ayarlarda.
Ağ lag'i: ping tek başına yetmez
Ağ kaynaklı lag'de ortalama ping çoğu zaman masum. 60 ms sabit bir bağlantı oynanabilir; ortalaması 40 ms olup arada 250 ms'ye sıçrayan bir bağlantı ise sürekli geri çekilme üretir. Bakılacak üç değer:
- Ping: tabandaki gecikme. Mesafeyle belirleniyor.
- Jitter: ping'in ne kadar dalgalandığı. Işınlanmanın asıl kaynağı.
- Paket kaybı: hiç ulaşmayan paketler. Yüzde bir bile hissediliyor.
Ağ lag'inin en sık sebebi evin içinde: kablosuz bağlantı ve aynı anda çalışan indirmeler. Katman katman eleme için yüksek ping teşhis merdivenini izleyin.
Kare düşmesi: bilgisayarın lag'i
Ekran kartı ya da işlemci kareyi zamanında üretemiyorsa görüntü takılıyor. Önemli ayrıntı: ortalama FPS yüksek olsa bile tek tek uzun kareler takılma yaratıyor. Saniyede 144 kare ortalamasında bir karenin 100 ms sürmesi gözle görülen bir donma.
Tipik sebepler:
- Arka planda çalışan tarama, yedekleme ya da güncelleme
- Oyunun ilk kez gördüğü efektleri derlemesi (ilk dakikalarda takılıp sonra düzelen oyun)
- Isınan dizüstü bilgisayarın performansı kendiliğinden düşürmesi
- Belleğin dolması ve diske taşma
- Dizüstünde güç tasarrufu modu
Bunların hiçbiri modemde, operatörde ya da DNS ayarında çözülmüyor.
Girdi gecikmesi: ağla ilgisi olmayan his
Tuşa basmakla ekranda sonucunu görmek arasındaki süre. Ağ temiz, FPS yüksek olsa bile oyunun "ağır" hissettirmesinin sebebi çoğunlukla bu:
- Televizyonun görüntü işleme modu. Oyun modu kapalıysa televizyon her kareyi işlemek için bekletiyor; en büyük tek etken genellikle bu.
- Dikey eşitleme (V-Sync). Yırtılmayı önlerken kareyi bir sonraki ekran yenilemesine kadar tutuyor.
- Kablosuz kumanda ya da fare. Pil zayıfken ya da alıcı uzaktayken gecikme artıyor.
- Bulut oyun servisleri. Burada görüntünün kendisi ağdan geliyor, bu yüzden girdi gecikmesi ile ağ gecikmesi toplanıyor.
Sunucu tarafı: kimsenin elinde olmayan lag
Oyun sunucusu dünyayı saniyede belirli sayıda günceller; buna tick hızı deniyor. Düşük tick hızlı bir sunucuda bağlantınız kusursuz olsa bile vuruş kayıtları tutarsız hissettiriyor. Sunucu aşırı yüklendiğinde ise lag bütün oyunculara aynı anda yayılıyor.
Bunu anlamanın yolu karşılaştırma: aynı anda başka bir oyuna ya da aynı oyunun başka bölgesine girin. Orada sorun yoksa ve ağ göstergeniz temizse, yapacağınız bir şey yok.
Hızlı karar listesi
- Menüde de takılıyor mu? Evetse yerel.
- FPS mi düşüyor, ping mi sıçrıyor? Göstergeler hangisini söylüyorsa o.
- Kablo takınca geçiyor mu? Geçiyorsa kablosuz ağ.
- İkisi de temiz ama ağır mı? Televizyon modu ve V-Sync.
- Herkes mi şikâyetçi? Sunucu.
Ağ tarafı çıktıysa uygulanabilir ayarlar oyunda ping düşürme yazımızda. Oyun için sabit bir ağ durumu da yardımcı oluyor; konsol kullanıyorsanız NAT tipine bakmakta fayda var.
Sıkça sorulan sorular
Lag nedir?
Ekranda gördüğünüzün gerçekte olanın gerisinde kalmasıdır. Ağ gecikmesi, paket kaybı, bilgisayarın kare üretememesi ya da girdi gecikmesi olmak üzere dört ayrı sebepten gelebilir.
Lag ile ping aynı şey mi?
Hayır. Ping yalnızca ağ gecikmesini ölçer ve lag’in sebeplerinden biridir. Ping düşükken de kare düşmesi ya da girdi gecikmesi yüzünden lag yaşanabilir.
Lag internetten mi bilgisayardan mı nasıl anlarım?
Oyunda FPS sayacını ve ağ göstergesini birlikte açın. Takılma anında FPS düşüyor ama ping sabitse sorun bilgisayarda; FPS sabit ama ping sıçrıyor ya da kayıp varsa ağda.
Ping’im düşük ama oyun yine ağır, neden?
En sık sebep televizyonun oyun modunun kapalı olması ya da dikey eşitlemenin açık olmasıdır. Bunlar ağdan bağımsız girdi gecikmesi yaratır.
İnternet paketimi yükseltmek lag’i geçirir mi?
Yalnızca hattınız başka kullanımlarla dolduğu için ping sıçrıyorsa işe yarar. Kare düşmesi, girdi gecikmesi ve uzak sunucu kaynaklı lag’e etkisi yoktur.