Kendi DNS Sunucunuzu Kurmak
Ev ağı için Pi-hole benzeri çözümler, reklam engelleme ve bakım maliyeti.
Kendi DNS sunucunuzu kurmak, evdeki bütün cihazların "bu site hangi adreste" sorusunu operatöre ya da büyük bir DNS servisine değil, evdeki küçük bir bilgisayara sormasını sağlamak demek. En bilinen örneği Pi-hole: sorulan adlar arasından reklam ve takip alan adlarını ayıklayıp cevapsız bırakan bir yerel çözümleyici.
DNS tabanlı engellemenin neyi görüp neyi göremediğini reklam ve takip engelleme yazısında karşılaştırdık. Bu yazı kurulumun kendisine ve kurulduktan sonraki bakımına bakıyor; ikincisi genellikle hesaba katılmayan kısım.
Üç parçası var
| Parça | Ne yapar |
|---|---|
| Dinleyici | Ağdaki cihazlardan gelen DNS sorgularını 53 numaralı portta alır |
| Engel listesi | Reklam, takip ya da zararlı yazılım alan adlarının listesi; eşleşen soruya boş cevap döner |
| Üst akış | Listede olmayan sorunun cevabını nereden alacağı |
Üst akış iki türlü olabiliyor. Yönlendirme modunda sunucunuz soruyu bir genel DNS servisine iletiyor; o servis yine hangi siteleri sorduğunuzu görüyor. Tam özyinelemeli modda sunucunuz cevabı kök sunuculardan başlayarak kendisi buluyor; tek bir servise bütün listeyi vermiyorsunuz, ama ilk sorgular biraz daha yavaş. Bu adımların ne olduğu DNS nasıl çalışır yazısında.
Donanım: küçük ama sürekli açık
DNS sunucusu çok az kaynak harcıyor; ev ağı için küçük bir tek kartlı bilgisayar, eski bir dizüstü ya da NAS üzerinde bir kapsayıcı yeterli. Asıl şart güç değil süreklilik: bu cihaz kapandığında evdeki her cihaz adres çözemez hâle geliyor.
- Cihaza sabit bir yerel adres verin. Adresi değişirse bütün ağ onu kaybeder.
- Kablolu bağlayın; Wi-Fi kopması tüm evin internetini götürür.
- Elektrik kesintisinden sonra kendiliğinden açıldığından emin olun.
Ağın tamamına dağıtmak
Sunucu çalışıyor diye cihazlar ona sormuyor. Cihazlara "DNS olarak bunu kullan" demenin iki yolu var:
- Modemin DHCP ayarı. Modem cihazlara adres dağıtırken DNS olarak yerel sunucunun adresini versin. DHCP ayarları ekranında "birincil DNS" alanı. Bazı operatör modemlerinde bu alan kilitli.
- Sunucunun kendi DHCP'si. Modemin DHCP'si kapatılıp adres dağıtımını DNS sunucusu üstleniyor. Daha kesin ama sunucu kapanırsa yeni bağlanan cihaz adres de alamıyor.
İkinci DNS alanına genel bir servis yazmayın. Cihazlar iki sunucuyu her zaman sırayla kullanmıyor, bazıları ikisine birden soruyor; engellenen ad ikinci sunucudan cevap alıyor ve filtre yarım çalışıyor gibi görünüyor.
IPv6 deliği
Bağlantınızda IPv6 varsa modem cihazlara IPv4 DNS'inden ayrı olarak operatörün IPv6 DNS'ini de bildirebiliyor. Cihaz o yoldan sorduğunda sorgu yerel sunucunuza hiç uğramıyor. Aynı sorunu aile koruma DNS yazısında ayrıntılı anlattık; çözüm modemde IPv6 DNS dağıtımını yerel sunucuya çevirmek ya da kapatmak.
Atlanmanın diğer yolları
- Tarayıcının güvenli DNS'i. Tarayıcı DNS over HTTPS ile kendi seçtiği servise soruyorsa yerel sunucu hiç görülmüyor.
- VPN. VPN açıkken sorgular tünelden sağlayıcının DNS'ine gidiyor.
- Elle DNS yazılmış cihazlar ve kendi DNS'ini kullanan bazı akıllı cihazlar.
- Mobil veri. Telefon evden çıkınca koruma da bitiyor.
Bakım: asıl maliyet
| İş | Ne zaman | Yapılmazsa |
|---|---|---|
| Engel listesi güncellemesi | Genellikle otomatik, ara ara kontrol | Yeni reklam alan adları geçer |
| Yanlış engeli açmak | Biri "şu site açılmıyor" dediğinde | Ev halkı filtreyi kapatmanızı ister |
| Sistem ve yazılım güncellemesi | Düzenli | Açık kalan bir sunucu ağın ortasında durur |
| Arıza anında ilk bakış | "İnternet yok" şikayetinde | Modem sıfırlanır, sorun bulunamaz |
İkinci satır en çok zaman alan iş. Alışveriş sitelerinin indirim bağlantıları, bazı e-posta bağlantıları ve uygulama girişleri reklam ya da takip alan adlarından geçtiği için engelleniyor. Sunucunun sorgu kaydından hangi adın engellendiğini bulup izin listesine almak gerekiyor; bunu evde yapabilecek tek kişi siz oluyorsunuz.
Dördüncü satır için evde bir kural koyun: internet gidince ilk kontrol DNS sunucusunun açık olup olmadığı. Hızlı test, DNS sorgulama aracı ya da nslookup ile yerel sunucuya doğrudan bir soru sormak.
Kurmaya değer mi?
- Değer: evde akıllı TV, oyun konsolu gibi eklenti kurulamayan cihazlar çoksa ve ağı biriniz yönetmeye gönüllüyse.
- Gerek yok: tek amaç çocuk koruması ise hazır filtreli bir DNS servisi bakım gerektirmeden aynı işi büyük ölçüde görüyor.
- Yetmez: amaç YouTube gibi aynı alan adından gelen reklamları kesmekse; DNS bunu ayıramaz.
Sıkça sorulan sorular
Kendi DNS sunucumu kurmak için ne gerekir?
Sürekli açık kalacak küçük bir bilgisayar, sabit bir yerel adres ve modemde DHCP ile dağıtılan DNS ayarı. Kaynak ihtiyacı düşüktür; asıl şart cihazın hiç kapanmamasıdır.
DNS sunucusu kapanırsa ne olur?
Evdeki cihazlar adres çözemez ve internet gitmiş gibi görünür. Yedek olarak genel bir DNS yazmak ise filtreyi delik bırakır; asıl çözüm cihazın sürekli açık kalmasıdır.
Pi-hole YouTube reklamlarını engeller mi?
Genellikle hayır. Reklam videoyla aynı alan adından geldiği için DNS düzeyinde ayırmak mümkün değildir.
Telefonum neden filtreyi atlıyor?
Tarayıcının güvenli DNS ayarı, VPN, mobil veri ya da modemin dağıttığı IPv6 DNS’i yerel sunucuyu atlatır. Her biri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Kendi DNS sunucum operatörden gizlilik sağlar mı?
Yönlendirme modunda soruları yine bir dış servis görür. Tam özyinelemeli modda tek bir servis bütün listeyi görmez, ama sorgular şifresiz gittiği için operatör yine okuyabilir.