Aile Koruması İçin DNS Filtreleme
Çocuklar için içerik filtreleyen DNS servisleri ve modem seviyesinde kurulum.
Aile koruması için DNS filtresi, evdeki bütün cihazları tek bir ayarla kapsayan en ucuz yol. Modemin DNS ayarına filtre sunan bir sunucunun adresini yazıyorsunuz; zararlı ya da yetişkin içerikli olarak işaretlenmiş alan adları açılmıyor.
Bu filtrenin hangi katmanda durduğunu ve neyi göremediğini çocuklar için internet güvenliği yazısında karar çerçevesi olarak anlattık. Bu yazı kurulumdan sonraki soruya odaklanıyor: filtre gerçekten çalışıyor mu, ve çalışmıyorsa delik nerede?
Filtre seviyeleri
Aile filtresi sunan servisler çoğunlukla birkaç seviye veriyor. Her seviyenin ayrı bir adresi var:
| Seviye | Engellenen | Kimin için |
|---|---|---|
| Güvenlik | Zararlı yazılım ve oltalama alan adları | Her ev |
| Aile | Güvenlik + yetişkin içerik | Çocuklu ev |
| Sıkı | Aile + bazı sosyal ağlar, karışık içerikli siteler | Küçük çocuk, ortak tablet |
Yaygın kullanılan ücretsiz adreslerden örnekler:
| Servis | IPv4 | IPv6 |
|---|---|---|
| Cloudflare, güvenlik + yetişkin | 1.1.1.3 · 1.0.0.3 | 2606:4700:4700::1113 · 2606:4700:4700::1003 |
| OpenDNS FamilyShield | 208.67.222.123 · 208.67.220.123 | — |
Hangi servisi seçerseniz seçin adresleri servisin kendi sayfasından teyit edin. Cloudflare'in seçeneklerini Cloudflare DNS yazısında ayrıca anlattık.
Engel nasıl görünüyor?
Filtreli sunucu, engellediği alan adı için iki şeyden birini döndürüyor:
- Boş adres (0.0.0.0): tarayıcı "siteye ulaşılamıyor" der. Engel mesajı yok; çocuk sitenin çöktüğünü düşünür.
- Engel sayfasının adresi: servis kendi "bu sayfa engellendi" sayfasını gösterir. Ama site HTTPS ise tarayıcı önce sertifika uyarısı verir, çünkü engel sayfası o sitenin sertifikasını taşımıyor.
İkinci durumda görülen sertifika uyarısı bir saldırı değil, filtrenin doğal sonucu. Çocuğa "bu uyarıyı geçme" demek, uyarıyı geçmeyi öğretmekten iyidir.
Kurulum: modemde, iki protokol için
Ayar modemin arayüzünde, DNS ya da LAN/DHCP bölümünde. Adım adım yolu modemde DNS değiştirme yazısında verdik. Burada atlanan kısım şu:
Hattınızda IPv6 açıksa iki ayrı DNS alanı var. IPv4 alanını filtreli adresle değiştirseniz de modem, IPv6 tarafında operatörün DNS'ini dağıtmaya devam edebiliyor. Cihazlar iki sunucuyu da biliyor ve hangisini soracağına kendisi karar veriyor; bazı sorgular filtresiz sunucuya gidiyor. Sonuç: filtre "bazen" çalışıyor.
Çözüm iki yoldan biri:
- Modemin IPv6 DNS alanına servisin IPv6 adreslerini yazın.
- Modem bu alanı değiştirmeye izin vermiyorsa ve servisin IPv6 adresi yoksa, IPv6 DNS dağıtımını kapatma seçeneği olup olmadığına bakın.
Hattınızda IPv6 olup olmadığını sorgulama aracı gösteriyor; ayrıntı IPv6 nedir yazısında.
Doğrulama sırası
Filtreyi kurduktan sonra her cihazda değil, birkaç örnekte şunu yapın:
-
Cihaz hangi DNS'i kullanıyor? Bilgisayarda
nslookup ipkontrol.netkomutunun ilk satırı sorgunun gittiği sunucuyu gösterir. Modemin adresi görünüyorsa modem yönlendiriyor demektir; servisin adresi ya da tanımadığınız bir adres görünüyorsa cihazda elle DNS yazılmış. Çıktının okunuşu nslookup kullanımı yazısında. - Filtrenin kategorisinde olduğunu bildiğiniz bir alan adını tarayıcıda açmayı deneyin. Engelleniyorsa temel kurulum doğru.
- Aynı denemeyi telefonda Wi-Fi'dayken yapın. Bilgisayarda çalışıp telefonda çalışmıyorsa telefonun ya özel DNS ayarı açık ya da IPv6 deliği var.
- Tarayıcının güvenli DNS ayarına bakın. Açıksa tarayıcı modemi atlıyor. DNS over HTTPS yazısı nedenini anlatıyor.
Güvenli arama
DNS filtresi arama motorunun kendisini engellemiyor; arama sonuçlarındaki görseller filtreden geçmiyor. Bazı aile servisleri buna karşı arama motorunun güvenli arama sürümünü DNS üzerinden dayatıyor: arama motorunun adresi sorulduğunda güvenli sürümün adresini döndürüyorlar. Google bunun için forcesafesearch.google.com adresini sunuyor; YouTube'un kısıtlı modu için de benzer adresler var.
Seçtiğiniz servisin bunu yapıp yapmadığı açıklamasında yazıyor. Yapmıyorsa güvenli aramayı her cihazda ve tarayıcıda ayrıca açmak gerekiyor.
Yanlış engel
Kategori listeleri kusursuz değil. Okulun kullandığı bir site, bir haber sitesi ya da bir oyunun güncelleme sunucusu engellenebiliyor. Belirti: tek bir uygulama ya da site evde açılmıyor, mobil veride açılıyor.
- Ücretsiz, hesap gerektirmeyen servislerde istisna listesi genellikle yok; servisin yanlış sınıflandırma bildirim formunu kullanın.
- Hesaplı servislerde alan adını izin listesine ekleyebilirsiniz.
- Sorun sürüyorsa bir seviye aşağı (aile yerine güvenlik) inmek bir seçenek.
Filtreyi kuran kişinin modem yönetim şifresini değiştirmesi şart; aksi hâlde ayar tek tıkla geri alınabiliyor. Nasıl yapılacağı modem şifresi değiştirme yazısında.
Sıkça sorulan sorular
Aile koruması için DNS filtresi nasıl kurulur?
Modemin arayüzünde DNS ayarına aile filtresi sunan bir servisin adreslerini yazın. Hattınızda IPv6 varsa IPv6 DNS alanını da değiştirin; yoksa bazı sorgular filtresiz sunucuya gider.
DNS filtresi kurdum ama bazı cihazlarda çalışmıyor, neden?
En yaygın sebepler cihazda elle yazılmış DNS, tarayıcının güvenli DNS ayarı ve modemin IPv6 tarafında operatör DNS’ini dağıtmaya devam etmesidir. nslookup ile cihazın hangi sunucuya sorduğunu kontrol edin.
Engellenen sitede neden sertifika uyarısı çıkıyor?
Bazı servisler engellenen alan adı için kendi engel sayfasını gösterir. Site HTTPS ise tarayıcı engel sayfasının o sitenin sertifikasını taşımadığını fark edip uyarı verir. Bu bir saldırı değildir.
DNS filtresi Google görsel aramayı da filtreler mi?
Kendiliğinden filtrelemez. Bazı aile servisleri güvenli aramayı DNS üzerinden dayatır; seçtiğiniz servis bunu yapmıyorsa güvenli aramayı her cihazda ayrıca açmak gerekir.
Filtre işime yarayan bir siteyi engelliyor, ne yapabilirim?
Hesaplı servislerde alan adını izin listesine ekleyin; hesapsız servislerde yanlış sınıflandırma bildirimi yapın ya da bir alt filtre seviyesine geçin.