IP Temelleri 9 Eylül 2026

IPv4 Nedir? Nasıl Çalışır?

32 bitlik adresleme, dört sekizli yapısı, adres havuzunun tükenmesi ve IPv4 neden hâlâ baskın.

IPv4, internetin bugün hâlâ ağırlıklı olarak üzerinde çalıştığı adresleme sistemidir. 1981'de tanımlandı ve temel fikri o günden beri değişmedi: her cihaza 32 bitlik bir sayı ver, veriyi o sayıya göre yönlendir.

Adres nasıl yazılır?

32 bit, dört parçaya bölünüp her parça ondalık olarak yazılır: 78.164.23.11. Bu parçalara sekizli (octet) denir, çünkü her biri sekiz bittir.

Sekiz bitle gösterilebilecek en küçük sayı 0, en büyük sayı 255'tir. Bu yüzden hiçbir sekizli 255'i geçemez — 192.168.300.1 geçersiz bir adrestir. Bu kural, geçerli ve geçersiz adresi ayırmanın en hızlı yoludur.

Bilgisayar açısından adres aslında tek bir sayıdır. 78.164.23.11 aslında 1.319.837.963 sayısına karşılık gelir; noktalı gösterim yalnızca insanların okuması için.

Adresin iki parçası

Bir IPv4 adresi tek parça bir kimlik değildir. Bir kısmı ağı, kalanı o ağdaki cihazı gösterir. Hangi kısmın nereye ait olduğunu alt ağ maskesi belirler.

Örnek: 192.168.1.50 adresi 255.255.255.0 maskesiyle kullanılıyorsa, ilk üç sekizli ağı (192.168.1), son sekizli cihazı (50) gösterir. Aynı ağdaki başka bir cihaz 192.168.1.51 olabilir.

Bu ayrım yönlendirme için şart. İnternetteki yönlendiriciler her cihazın yerini bilmez — yalnızca hangi ağın hangi yönde olduğunu bilirler. Bir bloğun sınırlarını subnet hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Sınıflar: artık kullanılmayan bir sistem

Başlangıçta adresler sınıflara ayrılmıştı: A sınıfı çok büyük ağlar için, B sınıfı orta, C sınıfı küçük. Sınıf, adresin ilk sekizlisine bakılarak belirleniyordu.

Sistem israfa yol açtı: birkaç yüz bilgisayarı olan bir kuruma A sınıfı blok verildiğinde 16 milyondan fazla adres bir kurumun üzerine kilitleniyordu. 1993'te CIDR ile sınıf sistemi bırakıldı ve bloklar ihtiyaca göre bölünebilir hale geldi.

Sınıf kavramı bugün yalnızca sınavlarda ve eski belgelerde karşınıza çıkar; yönlendirme kararlarında kullanılmıyor.

Özel amaçlar için ayrılmış bloklar

Bazı aralıklar internette hiç kullanılmaz:

Ev ağınızdaki cihazların 192.168. ile başlamasının nedeni bu: o blok özel ağlara ayrılmış ve internete çıkmıyor. Ayrıntı için özel IP aralıkları.

Her blokta iki adres ayrılır

Bir ağ bloğunun ilk adresi ağın kendisini, son adresi yayını (broadcast) temsil eder. İkisi de cihaza verilmez. Bu yüzden 256 adreslik bir blokta 254 cihaz olabilir.

İki istisna var: /31 blokları noktadan noktaya bağlantılar için iki adresi de host olarak kullanır, /32 ise tek bir adresi ifade eder.

Adres nasıl atanır?

Genel adresinizi operatörünüz verir; operatörler blokları bölgesel kayıt kuruluşlarından tahsis alır. Bir adresin hangi kuruluşa ait olduğunu WHOIS sorgulamasıyla görebilirsiniz.

Ev ağınızdaki yerel adresleri ise modeminiz dağıtır. Cihaz ağa bağlandığında modemden adres ister; bu otomatik dağıtım sistemine DHCP denir.

IPv4 hâlâ neden baskın?

Adres havuzu 2011'de tükendi ama IPv4 çalışmaya devam ediyor. Bunu mümkün kılan şey NAT: evinizdeki on cihaz tek bir genel adresi paylaşıyor. Operatörler kendi seviyelerinde ikinci bir NAT katmanı daha ekleyerek yüzlerce aboneyi tek adrese sığdırabiliyor.

Bu erteleme, IPv6'ya geçişi de yavaşlattı. Konunun ayrıntısı için IPv4 adresleri neden tükendi yazısına bakabilirsiniz.

Kendi bağlantınızın hangi protokolü kullandığını sorgulama aracındaki "adres tipi" alanından görebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular