VPN Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
On maddelik kontrol listesi: log, denetim, protokol, sunucu, eşzamanlı cihaz, iade.
VPN seçerken karşınıza çıkan karşılaştırma tablolarının çoğu yirmi satır uzunluğunda ve her satır eşit ağırlıkta. Gerçekte öyle değil: bazı maddeler geçilemezse eler, bazıları yalnızca iki iyi aday arasında karar verdirir.
Bu yazı on maddelik bir kontrol listesi, ama bir sırası var. Her maddenin ayrıntısı ayrı bir yazıda; burada neye bakacağınızı ve hangi sırayla eleyeceğinizi veriyoruz.
Sıfırıncı madde: ne için?
Aynı VPN herkes için doğru seçim değil. Önce amacı yazın:
| Amaç | Öne çıkan madde | Arka plana düşen |
|---|---|---|
| Halka açık Wi-Fi'da güvenlik | Kill switch, protokol, mobil uygulama | Sunucu ülkesi sayısı |
| Gizlilik | Kayıt politikası, denetim, yetki alanı | Hız |
| Yayın servisi | Sunucu konumu, adres kalitesi | Yetki alanı |
| Oyun | Gecikme, protokol | Eşzamanlı cihaz |
| Evdeki tüm cihazlar | Router desteği | Tarayıcı eklentisi |
Amacınız genel olarak VPN gerekli mi sorusunu da içeriyorsa önce o yazıya bakın.
Sert ölçütler: geçemeyen elenir
- Kayıt politikası ve denetim. "Kayıt tutmuyoruz" cümlesi değil, bağımsız denetimin kapsamı ve tarihi önemli. Bağlantı kaydının etkinlik kaydı kadar tehlikeli olduğunu VPN log politikası yazısında gösterdik.
- Protokol. WireGuard, OpenVPN ya da IKEv2 sunmayan bir sağlayıcı elenir. Yalnızca PPTP ya da adı açıklanmayan özel bir protokol sunuyorsa da. Karşılaştırması VPN protokolleri yazısında.
- Kill switch. Masaüstü ve telefonda ayrı ayrı olmalı; yalnızca birinde olması yetmez. Neden gerektiğini kill switch nedir yazısında anlattık.
- Sızıntı koruması. DNS ve IPv6 trafiğini tünelden geçirmiyorsa gerçek adresiniz başka bir yoldan görünür. DNS sızıntısı bunun en yaygın biçimi.
Bu dört maddeden birinde eksik olan sağlayıcıyı diğer özellikleri ne kadar iyi olursa olsun listeden çıkarın.
Karşılaştırma ölçütleri
- Yetki alanı. Şirketin kayıtlı olduğu ülke, sunucunun bulunduğu ülke ve sizin ülkeniz ayrı sorulara cevap veriyor. VPN şirketinin ülkesi yazısında ayırdık.
- Sunucu konumları. Sayı değil, ihtiyacınız olan ülkelerde gerçek sunucu olup olmadığı. Bazı sağlayıcılar bir ülkenin adresini başka bir ülkedeki sunucudan veriyor; buna sanal konum deniyor ve genellikle listede belirtiliyor.
- Eşzamanlı cihaz. Evdeki telefon, bilgisayar ve tablet sayısını toplayın. Sınır dolunca yeni cihaz bağlanmıyor ya da en eskisi düşüyor.
- Platform desteği. Kullandığınız her işletim sistemi için uygulama var mı? Televizyon ve konsol için router kurulumu gerekiyor; modeme VPN kurma yazısında desteklenen yolları anlattık.
- Bölünmüş tünel. Banka uygulamasını VPN dışında, tarayıcıyı içinde çalıştırmak istiyorsanız gerekli. Split tunneling her sağlayıcıda her platformda olmuyor.
- İade koşulu. Süresi, koşulları ve iadenin nasıl istendiği. Asıl değeri bir sonraki bölümde: bu süre test süreniz.
İade süresi içindeki test protokolü
Reklam metni ölçülemez; bağlantı ölçülür. Satın aldıktan sonraki ilk günlerde şunları yapın:
| Test | Nasıl | Geçme ölçütü |
|---|---|---|
| Adres değişiyor mu | VPN açıkken sorgulama aracına bakın | Seçtiğiniz ülke ve bir veri merkezi operatörü görünür |
| Sızıntı | IP sızıntısı testi adımları | Gerçek adresiniz hiçbir satırda yok |
| Kill switch | VPN bağlıyken uçak modunu açıp kapatın | Geçiş anında sayfa açılmıyor |
| Hız | Aynı saatte VPN kapalı ve açık hız testi | Kayıp kullanımınız için kabul edilebilir |
| Akşam saatleri | Aynı testi 21:00 civarında | Gündüzden belirgin kötü değil |
| Kopma | Bir gün boyunca açık bırakın | Kendiliğinden yeniden bağlanıyor |
Operatör satırı önemli bir ipucu. Sorgulama aracında görünen operatör, adresin hangi ağa ait olduğunu gösteriyor; bunun ne anlama geldiğini ASN nedir yazısında anlattık.
Hız farkının nereden geldiğini anlamak için VPN hız düşürür mü yazısına bakın. Testlerden biri başarısızsa iade süresi dolmadan karar verin.
Ücretsiz VPN
Sunucu, bant genişliği ve yazılım geliştirmenin maliyeti var. Ücret alınmıyorsa bu maliyet başka bir yerden karşılanıyor: reklam, kullanım verisi ya da kısıtlı sürümden ücretliye geçiş. Son model dürüst olanı; ilk ikisinde kayıt politikası sorusunun cevabı genellikle olumsuz.
Ücretsiz bir sürüm kullanacaksanız aynı sert ölçütleri uygulayın. Kill switch ve sızıntı koruması olmayan ücretsiz sürüm, VPN kullanmamaktan daha iyi bir durum yaratmıyor; üstelik korunduğunuzu sandırıyor.
Sıkça sorulan sorular
VPN seçerken en önemli kriter nedir?
Tek bir kriter yok, bir sıra var. Önce kayıt politikası ve denetimi, güncel protokol, kill switch ve sızıntı koruması bakılır; bunlardan birinde eksik olan elenir. Sunucu konumu ve cihaz sayısı ancak ondan sonra karar verdirir.
Sunucu sayısı çok olan VPN daha mı iyi?
Hayır. Önemli olan ihtiyacınız olan ülkelerde gerçek sunucu olup olmadığıdır. Bazı konumlar sanaldır; ülkenin adresi başka bir ülkedeki sunucudan verilir.
Satın aldığım VPN’i nasıl test ederim?
İade süresi içinde adresin değiştiğini, sızıntı olmadığını, kill switch’in çalıştığını ve akşam saatlerindeki hızı ölçün. Bir test başarısızsa süre dolmadan iade isteyin.
Ücretsiz VPN kullanmak güvenli mi?
Maliyet başka bir yerden karşılanıyor: reklam, kullanım verisi ya da ücretli sürüme geçiş. Aynı sert ölçütleri uygulayın; kill switch ve sızıntı koruması yoksa kullanmayın.
Kaç cihazda kullanabileceğim neden önemli?
Sınır dolunca yeni cihaz bağlanmaz ya da en eski bağlantı düşer. Telefon, bilgisayar ve tableti toplayın; televizyon ve konsol için router kurulumu tek cihaz sayılır.