Reverse DNS ve PTR Kaydı Nedir?
IP’den alan adına ters çözümleme, e-posta sunucuları için önemi.
Normal DNS bir adı adrese çeviriyor: ornek.com sorulur, bir IP adresi döner. Ters DNS bunun tersini yapıyor: bir IP adresi sorulur, bir ad döner. Bu cevabı taşıyan kayda PTR kaydı deniyor.
Kulağa simetrik geliyor ama değil. İleri kaydı alan adının sahibi yazıyor, ters kaydı ise adresin sahibi. Bu tek fark, PTR ile ilgili karışıklığın neredeyse tamamını açıklıyor.
Kaydın yapısı
DNS ağaç gibi soldan sağa değil, sağdan sola okunuyor: www.ornek.com içinde en genel parça en sağda. IP adresinde ise en genel parça en solda. Ters DNS bu yüzden adresi tersine çevirip özel bir alanın altına koyuyor:
| Adres | Sorulan ad |
|---|---|
| 203.0.113.25 | 25.113.0.203.in-addr.arpa |
| 2001:db8::1 | 1.0.0.0 … 8.b.d.0.1.0.0.2.ip6.arpa |
IPv4’te sekizliler ters sırada yazılıyor. IPv6’da adres tek tek onaltılık hanelere (yarım bayt) bölünüp 32 hanenin hepsi ters sırada diziliyor; bu yüzden IPv6 ters adları çok uzun. Bu yapı sayesinde 113.0.203.in-addr.arpa bölgesinin yönetimi tek bir bloğun sahibine devredilebiliyor — ağacın dalı adres bloğuyla örtüşüyor.
Kaydı kim yazabiliyor?
Alan adınızın DNS panelinde A, MX, TXT kaydı ekleyebiliyorsunuz ama PTR seçeneği yok ya da işe yaramıyor. Sebebi yukarıdaki ağaç: in-addr.arpa altındaki dal, adres bloğunu dağıtan kuruluşlardan adresin atandığı operatöre ya da barındırma firmasına devrediliyor. Alan adınızın bununla ilgisi yok.
| Adres nerede | PTR’yi kim yazar | Nasıl istenir |
|---|---|---|
| Bulut ya da sanal sunucu | Barındırma firması | Çoğunlukla kontrol panelinde "Reverse DNS" alanı |
| Kiralık fiziksel sunucu | Veri merkezi | Panel ya da destek talebi |
| Ev ya da iş hattında statik IP | Operatör | Kurumsal destek talebi; bireysel hatta genellikle yapılmaz |
| Ev hattında dinamik IP | Operatör | Değiştirilemez, operatörün genel adı durur |
| Kendi adres bloğunuz | Siz | Bloğun ters bölgesini kendi DNS sunucunuza devrederek |
Statik adresin ne olduğunu ve nasıl alındığını statik IP yazısında anlattık.
İleri-geri eşleşme
PTR kaydına herkes her şeyi yazabilir: adres sahibi kendi adresine mail.buyukbanka.com adını verebilir. Bu yüzden PTR tek başına hiçbir şey kanıtlamıyor. Denetim iki adımlı yapılıyor:
- Adresin PTR kaydı sorulur → bir ad döner.
- O adın A (ya da AAAA) kaydı sorulur → aynı adres dönmeli.
İkinci adımı ancak alan adının gerçek sahibi sağlayabildiği için iki uç birbirini doğrulamış oluyor. Buna ileri doğrulanmış ters DNS (FCrDNS) deniyor. İleri kaydın ne olduğu DNS A kaydı yazısında.
E-posta sunucuları neden bakıyor?
Bir e-posta sunucusu size posta teslim etmeye geldiğinde, alıcı sunucu bağlanan adresin PTR kaydına bakıyor. Üç sonuç var:
| Durum | Alıcının yorumu |
|---|---|
| PTR yok | Özensiz ya da ele geçirilmiş cihaz; çoğu sunucu reddeder ya da spama atar |
| PTR var ama genel ev adı | Ev hattından doğrudan gönderim; güçlü spam işareti |
| PTR var, ileri kayıt da aynı adresi veriyor | Temel şart sağlandı; diğer denetimlere geçilir |
Doğru PTR teslimatı garanti etmiyor; yalnızca ilk kapıdan geçiriyor. Diğer kapılar SPF, DKIM ve adresin itibarı. İtibar tarafını IP itibar puanı, gönderim portlarını SMTP portları yazısında anlattık.
Ev hattında gördüğünüz ad ne anlama geliyor?
Ev hattının adresine ters sorgu yaptığınızda çoğunlukla adresin kendisini içeren uzun bir ad çıkıyor: sekizlilerin tireyle yazıldığı, sonunda operatörün alan adının durduğu bir kalıp. Bazı operatörler ada hattın türünü ya da bölgesini de ekliyor.
Bu ad kimseyi tanımlamıyor; yalnızca adresin hangi operatöre ait olduğunu ve bir abone hattı olduğunu söylüyor. Sitelerin ev ile veri merkezi adresini ayırt ederken baktığı sinyallerden biri tam da bu. Proxy/VPN tespit aracı ters DNS adını bu yüzden ayrı bir sinyal olarak gösteriyor.
Nasıl sorgulanır?
| Ortam | Komut |
|---|---|
| Windows, macOS, Linux | nslookup 203.0.113.25 |
| macOS, Linux | dig -x 203.0.113.25 +short |
| İleri doğrulama | dig A <dönen ad> +short |
dig çıktısını okumayı dig komutu yazısında adım adım anlattık. "NXDOMAIN" cevabı adres için hiç PTR yazılmamış demek.
Sıkça sorulan sorular
PTR kaydı nedir?
Bir IP adresini bir ada eşleyen DNS kaydıdır. Normal DNS’in tersine, adres sorulur ve ad döner. Ters DNS olarak da anılır.
Kendi alan adımın panelinden PTR kaydı ekleyebilir miyim?
Hayır. PTR kaydını adresin sahibi yazar: sunucuysa barındırma firması, hatsa operatör. Kaydı onlardan istemeniz gerekir.
E-posta sunucusu için PTR şart mı?
Pratikte evet. PTR kaydı olmayan ya da ev hattına ait genel ad taşıyan adresten gelen postayı birçok alıcı sunucu reddeder veya spam klasörüne atar.
İleri-geri eşleşme ne demek?
Adresin PTR kaydındaki adın, A kaydında yeniden aynı adresi göstermesidir. İki ucu farklı taraflar yazdığı için birbirini doğrular.
Ev internetimde PTR kaydını değiştirebilir miyim?
Dinamik adreste hayır; operatörün verdiği genel ad kalır. Statik adres alan kurumsal hatlarda operatörden talep edilebilir.