IP İtibar Puanı (IP Reputation) Nedir?
IP’nizin “kötü” sayılmasının nedenleri ve puanın nasıl düzeltileceği; blacklist aracına bağlanır.
IP itibarı, bir adresin geçmiş davranışına bakılarak ona verilen güven derecesi. Adresinizden spam gönderildiyse, saldırı yapıldıysa ya da adres bir proxy havuzunda kullanıldıysa bu kayda geçiyor ve siteler, e-posta sunucuları, ödeme sistemleri o kayda bakıyor.
Belirtisi tanıdık: her sitede CAPTCHA, gönderdiğiniz e-postaların reddedilmesi, bir forumun "adresiniz engelli" demesi. Bu yazı itibarın nereden geldiğini ve nasıl düzeltileceğini anlatıyor.
Tek bir puan yok
"IP itibar puanı" deyince tek bir merkezî not düşünülüyor. Öyle bir şey yok; birbirinden bağımsız sistemler var ve her biri kendi kararını veriyor:
| Sistem | Neye bakıyor | Etkisi |
|---|---|---|
| DNS kara listeleri | Spam, açık posta sunucusu, bilinen zararlı trafik | E-postanız reddedilir |
| E-posta sağlayıcılarının kendi puanı | O adresten gelen postaların şikâyet ve spam oranı | Posta spam klasörüne düşer |
| Bot ve saldırı puanı | Otomatik istekler, tarama, zorla giriş denemeleri | CAPTCHA, geçici engel |
| Proxy ve VPN tespiti | Adresin veri merkezi ya da proxy havuzunda olması | Bazı hizmetler erişimi kısıtlar |
| Dolandırıcılık puanı | Ödeme sitelerinde adres, cihaz ve kart uyumu | Ödeme ek doğrulamaya düşer ya da reddedilir |
Bir adres birinde temizken diğerinde kötü görünebiliyor. Kara listede olmayan bir VPN adresi her sitede CAPTCHA'ya takılabiliyor, çünkü sorun spam değil veri merkezi kaydı. Sitelerin ev adresini veri merkezinden nasıl ayırdığını ayrı yazıda anlattık.
Kendi adresinize bakmak
- Sorgulama aracında genel adresinizi ve operatörünüzü görün.
- IP blacklist kontrol aracında adresin DNS kara listelerindeki durumuna bakın.
- Proxy/VPN tespit aracında adresin veri merkezi ya da proxy olarak görünüp görünmediğine bakın.
Kara liste aracımız birkaç büyük listeyi sorgulayamıyor; bu listeler paylaşımlı sunuculardan gelen sorgulara cevap vermiyor. Araç sayfası hangilerinin eksik olduğunu yazıyor. O listeler için kendi sorgulama sayfalarını kullanın.
Politika listesi ceza değil
Ev bağlantısı adresiniz bazı listelerde "dinamik adres" ya da "son kullanıcı adresi" olarak görünebilir. Bu bir ceza değil. Liste sahibi diyor ki: bu aralık ev abonelerine ait, buradan doğrudan posta sunucusu çalışmamalı.
Bu tür bir listeden çıkmak için başvuru yapmayın. Evdeki bilgisayardan e-posta göndermenin doğru yolu, posta sağlayıcınızın gönderim sunucusuna 587 numaralı porttan kimlik doğrulayarak bağlanmak. SMTP portları yazımızda neden 25 numaralı portun ev hatlarında kapalı olduğunu anlattık.
Ceza listeleri farklı: orada adresiniz bir davranış yüzünden listelenmiş ve kaydın bir sebebi var.
Düzeltme sırası
Sebebi bulmadan listeden çıkmaya çalışmak işe yaramıyor. Kaldırılsa bile aynı trafik devam ettiği için adres birkaç gün içinde tekrar listeleniyor.
- Liste neden koyduğunu söylüyor mu? Çoğu liste sorgu sayfasında sebebi ve tarihi gösteriyor: spam tuzağına düşen posta, bot ağı trafiği, açık proxy.
- Ağdaki cihazları tarayın. Bot ağına katılmış bir bilgisayar ya da güncellenmemiş bir akıllı cihaz en sık sebep. Zararlı yazılımın ağdaki belirtilerini ayrı yazıda anlattık.
- Açık servis var mı? Modemde yönlendirilmiş bir port, dışarıya açık bir proxy ya da yanlış yapılandırılmış posta sunucusu adresinizi başkalarının kullanımına açıyor olabilir. Port kontrol aracıyla dışarıdan bakın.
- Sorun giderildikten sonra listenin kendi kaldırma sayfasından başvurun.
Kaldırma koşulları listeden listeye değişiyor. Bazıları formla hemen kaldırıyor, bazıları trafik kesildikten bir süre sonra kaydı kendiliğinden düşürüyor. Adresinizi listeden çıkarma karşılığında ücret isteyen üçüncü taraf "hizmetlere" dikkat edin; başvuruyu listenin kendi sayfasından yapın.
Dinamik adreste kalıtım
Ev bağlantılarında adres çoğunlukla dinamik: operatör havuzundan geliyor ve bir süre sonra başka bir aboneye geçiyor. Bu iki sonuç doğuruyor:
- Başkasının geçmişini devralabilirsiniz. Dün bu adresi kullanan abone spam gönderdiyse, adres bugün size geçtiğinde kayıt da geliyor.
- Adres değişince sorun kaybolabilir. Sebep sizde değilse yeni bir adres almak en hızlı çözüm. Modemi yeniden başlatarak adres değiştirmeyi ayrı yazıda anlattık.
Adres değiştikten sonra sorun aynı şekilde geri geliyorsa sebep büyük ihtimalle sizin ağınızda. O zaman yukarıdaki düzeltme sırasına dönün.
Paylaşılan adres: CGNAT
Operatörünüz sizi CGNAT arkasına aldıysa aynı genel adresi başka abonelerle paylaşıyorsunuz. Onlardan birinin cihazı bot ağındaysa ortak adres listeleniyor ve siz de etkileniyorsunuz. Bu durumda yapabileceğiniz tek şey operatöre bildirmek; listeden çıkmak için başvuruyu adresin sahibi olarak operatör yapabiliyor.
VPN ve proxy kullananlar
VPN adresleri çok sayıda kullanıcı arasında paylaşıldığı için itibarı çoğunlukla düşük. Bir sunucuda sorun yaşıyorsanız başka bir sunucu seçmek genellikle yetiyor. Bankacılık gibi hassas işlemlerde ne olduğunu VPN ve banka uygulaması yazımızda anlattık.
Sıkça sorulan sorular
IP itibar puanı nedir?
Bir adresin geçmiş davranışına göre ona verilen güven derecesi. Tek bir merkezî puan yok; kara listeler, e-posta sağlayıcıları, bot tespit sistemleri ve ödeme siteleri kendi değerlendirmelerini ayrı ayrı yapıyor.
IP adresimin kara listede olup olmadığını nasıl öğrenirim?
Kara liste kontrol aracıyla adresinizi birkaç listeye karşı sorgulayabilirsiniz. Bazı büyük listeler paylaşımlı sunuculardan gelen sorgulara cevap vermediği için onların kendi sorgulama sayfalarını da kullanın.
Ev adresim dinamik adres listesinde görünüyor, sorun mu?
Hayır. Bu bir ceza değil, adresin ev abonesine ait olduğunu söyleyen bir politika kaydı. Kaldırma başvurusu yapmayın; e-postayı sağlayıcınızın sunucusu üzerinden gönderin.
Kara listeden nasıl çıkarım?
Önce sebebi bulun: virüslü cihaz, dışarıya açık bir servis ya da yanlış yapılandırılmış posta sunucusu. Sorunu giderdikten sonra listenin kendi kaldırma sayfasından başvurun.
Hiçbir şey yapmadım ama adresim listede, neden?
Dinamik adres başka bir aboneden size geçmiş olabilir ya da CGNAT arkasında aynı adresi paylaştığınız biri sebep olabilir. Adresi yenilemek ilk denenecek şey.